„Tego już nikt nie zatrzyma”. Kolejna instytucja otwiera się na małżonków tej samej płci

Jak dowiedziało się OKO.press, Bank Gospodarstwa Krajowego po wytycznych przesłanych przez Ministerstwo Rozwoju zmienił już wzory wniosków o udział w programie mieszkanie bez wkładu własnego. Od teraz także małżonkowie tej samej płci, którzy dokonali w Polsce transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, mogą liczyć na wsparcie państwa.

Program ma prostą konstrukcję: osoby, które stać na kredyt, ale nie mają odłożonych pieniędzy na wkład własny, mogą dostać od państwa poręczenie i zaciągnąć w banku kredyt hipoteczny na całą wartość mieszkania. To ma pomóc szczególnie mieszkańcom dużych miast, takich jak Warszawa, gdzie mówiąc o wkładzie własnym, mamy na myśli od 100 do 200 tys. zł.

Program od początku skierowany był do singli, par nieformalnych z dzieckiem i małżeństw. Tyle że definicja małżeństwa w Polsce mocno się w ostatnich miesiącach zmieniła.

„Tama pękła”

System wsparcia mieszkaniowego jako pierwsze przetestowały Monika i Kasia. Mimo że miały już w ręku polski odpis aktu małżeństwa, pod koniec lipca dostały informację, że banki nie wiedzą, co z ich sprawą zrobić. Czekają na interpretację BGK, a BGK czeka na decyzję Ministerstwa Rozwoju.

Historię Moniki i Kasi opisaliśmy szczegółowo tydzień temu:

Gdy zapytaliśmy o sprawę wiceministra rozwoju Tomasza Lewandowskiego, zadeklarował, że „żadnej dyskryminacji nie będzie”.

„Słowa ministra były uspokajające, ale nie spodziewałyśmy się, że sprawa ruszy tak szybko” – przyznaje w rozmowie z OKO.press Kasia. „24 sierpnia dostałyśmy potwierdzenie od naszego doradcy kredytowego, że będziemy traktowane jak inne małżeństwa i możemy ruszyć do przodu z dalszymi formalnościami. To fantastyczna wiadomość, także dlatego, że im więcej takich małych kroczków, im więcej instytucji, które uznają fakt, że jesteśmy małżeństwem, tym bliżej do pełnej równości małżeńskiej” – ocenia.

Kasia dodaje, że sprawne działanie w tej sprawie, pozwala z nadzieją patrzeć w przyszłość. „Nawet gdy rząd ociągał się z wdrożeniem wyroków polskich i europejskich sądów nakazujących transkrypcję, wiedziałyśmy, że tama pękła. Być może poczekamy trochę dłużej na uznanie wszystkich praw wynikających z faktu zawarcia związku małżeńskiego, ale tego już nikt nie zatrzyma. Będziemy mieć wszystko – i to niczyim kosztem. Świat się jakoś nie zawalił od tego, że mogę objąć ubezpieczeniem zdrowotnym moją żonę albo że możemy starać się o wsparcie państwa w kupnie mieszkania” – komentuje.

Gdzie zniknął minister Domański?

Wcześniej prawa małżonków tej samej płci do zabezpieczenia społecznego uznały już ZUS i NFZ. Największą niewiadomą pozostają interpretacje podatkowe. Resort finansów nie odpowiada ani na pytania aktywistów, ani dziennikarzy. Pierwszy raz zapytanie w tej sprawie wysłaliśmy do resortu ministra Andrzeja Domańskiego 29 czerwca 2026. Mimo kolejnych ponagleń, do dziś nie dostaliśmy odpowiedzi.

Ostatnią wiadomość wysłaliśmy 26 sierpnia, przypominając, że już dawno minął ustawowy termin na odpowiedź, a bezczynność organów może skutkować skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Także aktywiści przypominają ministrowi Andrzejowi Domańskiemu, że sprawa sama się nie rozwiąże. 25 sierpnia działacze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza wydrukowali i zanieśli do biura podawczego resortu finansów 1 154 zapytania w sprawie interpretacji podatkowych dla małżeństw osób tej samej płci, które od maja spłynęły na skrzynkę mailową ministerstwa.

„W maju domagaliśmy się rozmowy, dziś oczekujemy zajęcia jasnego stanowiska” – mówi OKO.press Hubert Sobecki z MNW. „Pan minister Domański nabrał wody w usta i udaje, że nas nie ma. Może dla niego bezpieczeństwo naszych rodzin to głupstwo, ale skoro inne resorty stają na wysokości zadania, to i pan minister powinien. Mam niestety wrażenie, że resort finansów zachowuje się jak samorządowcy z Zakopanego, którym wydaje się, że wyroki sądów są uznaniowe. I to chyba najsmutniejsze, że przez ten cały chaos w systemie sprawiedliwości, za opieszałość w stosowaniu prawa nie ponosi się konsekwencji” – dodaje Sobecki.

Do tej pory wszystkie interpretacje podatkowe i spadkowe dla par jednopłciowych, które wydała Krajowa Izba Skarbowa, były negatywne. Jednak te sprawy dotyczyły osób, którym do tej pory nie udało uzyskać się transkrypcji. W OKO.press opisywaliśmy m.in. historię pana Rafała, który walczy z fiskusem o prawo do zwolnienia z podatku od spadku po śmierci męża. „Jestem jedynym spadkobiercą testamentowym, ale jeśli Urząd Skarbowy nie uzna naszego małżeństwa, będę płacił podatek od spadku, jakbym był obcą osobą. Zapłacę de facto 20 proc. naszego wspólnego majątku” – mówił nam mężczyzna.

Para była razem 28 lat.

Nie wszystkie historie są tak dramatyczne, ale w każdej chodzi o to samo: równe traktowanie wszystkich małżonków co najmniej w obszarach regulowanych prawem europejskim.

Z informacji OKO.press wynika, że resort finansów już w czerwcu miał konsultować, czy wydać instrukcje dla urzędów skarbowych w związku z wyrokami TSUE i NSA, zarówno z resortem sprawiedliwości, jak i pełnomocniczką rządu ds. równego traktowania. Efektów wciąż brak.

Co dalej?

Kolejnym polem testowym będą kwestie pobytowe. Już dziś cudzoziemiec ma prawo do wystąpienia o pobyt czasowy, nawet jeśli jest w związku nieformalnym z obywatelem Polski. Tyle że małżonkowi przysługuje więcej praw: nie pobyt czasowy na rok czy dwa, a stały (po spełnieniu innych warunków) – i to z automatycznym zezwoleniem na pracę. W tej sprawie stanowisko będzie musiało przedstawić Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Można spodziewać się, że podobnych spraw będzie tylko przybywać. 23 sierpnia w życie weszło rozporządzenie, które dostosowuje wzory aktów małżeństw do potrzeb par jednopłciowych. Tylko pierwszego dnia z tej nowej ścieżki skorzystało 35 par w kraju. Dla porównania: od czasu pierwszej transkrypcji, czyli 14 maja, do końca lipca, gdy transkrypcje wydawane były na wadliwych wzorach, a wiele urzędów zawieszało postępowania, wydano 184 odpisy aktów małżeństw dla małżonków tej samej płci.