Wybory w Rosji już jutro. Ujawniamy wyniki już dziś [GOWORIT MOSKWA]
Władza planuje, że uzyska lepsze wyniki niż w wyborach przed wojną, w 2021 roku. Kampania wyborcza nie przypomina niczego, co znamy. Ale pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy powinniśmy się bać.
Wybory do Dumy, które zaczną się w piątek 18 września i potrwają do niedzieli 20 września, wygra oczywiście partia Putina. Wybory Władimir Putin kazał zorganizować także na terenach okupowanych Ukrainy, a nowi deputowani mają też reprezentować tereny, których Rosja jeszcze podbić nie zdołała.
Władza wybiera sobie posłów, radnych i gubernatorów, a poddani mają to zaakceptować. Kampania wyborcza jest więc operacją, w której władza się mobilizuje i zwiera szeregi. Jak?
Z całego kremlowskiego przekazu wylewa się do „wyborców” wojna. W głównym dzienniku telewizyjny obrazy niszczenia Ukrainy, płonących stacji benzynowych, zakładów przemysłowych i elektrowni, oraz skargi na „zbrodniczą strategię energobójstwa” prowadzoną przez Ukrainę w Rosji, zajmują po kilkanaście-kilkadziesiąt minut. Ale relacje władzy z kampanii wyborczej (bo tylko władza w Rosji może opowiadać rzeczywistość) ostentacyjnie tego nie dotyczą.
Wojny w kampanii nie ma, bo jedyna partia, która uważała, że pokój jest lepszy niż wojna, czyli „Jabłoko” została w sierpniu z list wyborczych skreślona.
Przeczytaj także:
Jakkolwiek głosujesz, głosujesz za wojną
Dlatego relacje z kampanii wyborczej w telewizji dotyczą tego,
- czy w parkach w Moskwie jest dosyć wybiegów dla psów,
- postulatu kwartalnej indeksacji emerytur,
- rozszerzenia „dostępu do rzadkich leków”,
- „wyposażenia transportu publicznego w wyznaczone miejsca dla kobiet w ciąży i opracowanie jednolitego federalnego standardu”
- oraz odmalowania krążownika Aurora (tego, co w 1917 r. dał sygnał dla bolszewickiego przewrotu).
Jakkolwiek głosujesz, głosujesz za wojną
Jeśli chodzi o wyniki, to te są oczywiście już znane.
Wedle oficjalnych sondażowni wybory wygra partia Putina, „Jedyna Rosja”,
Jej głównym przesłaniem jest to, że „Rosja może przetrwać jako wielkie mocarstwo” i powinna w tym celu „zadawać wrogom maksymalne straty”.
Partia ta dostanie 51-53 proc. głosów, czyli więcej niż w przedwojennych wyborach w 2021 r. (było wtedy 49 proc.).
Tak podaje rządowa sondażownia WCIOM i nie mamy powodu jej nie wierzyć. Nie jest to przecież prawdziwy sondaż, ale wytyczne dla aparatu.
Doceńmy to, że Kreml wykazuje umiar. Poparcie dla Putina, jakie ma dostarczyć podległy Kremlowi aparat, ma być większe, mimo coraz gorszych warunków życia w kraju, ale w granicach rozsądku. I aparat się stara: „Kampania Jednej Rosji okazała się najbardziej widoczna dla Rosjan, a jej materiały były widoczne prawie dwa razy częściej niż materiały jej najbliższych konkurentów” – zauważa autor komentarza WCIOM.
Drugie miejsce wedle tego sondażu zajmą komuniści (ci od malowania „Aurory”) z 13-15 procentami głosów. Reszta dostanie mniej niż 10 proc.
Z przewidywaną frekwencją Kreml też nie szaleje:
Ma wynieść 51-53 proc., ledwie o półtora punktu proc. więcej niż przed wojną. Wedle ostatnich sondaży tylko 18 proc. ankietowanych odważyło się powiedzieć, że nie zagłosuje. Tymczasem w przedwyborczym orędziu telewizyjnym Putin 16 września ogłosił, że udział w głosowaniu jest obowiązkiem, bo to wkład w zwycięstwo Rosji. Co oznacza, że frekwencję aparat pewnie jeszcze podpompuje.
Zresztą władza cały czas promuje głosowanie przez internet. Sam Putin, mówi Kreml, z takiego sposobu lubi korzystać
Głosowanie online już pięć lat temu pozwoliło poprawić wyniki – w Rosji nie ma żadnego niezależnego sposobu, by sprawdzić, kto i jak głosował online. Teraz oczywiście ważne jest, by ludzie nie spotykali się w lokalach wyborczych i nie wymieniali uwag o sytuacji. To mogłoby ich natchnąć myślą, że nie są w ocenie Putina sami.
Wojna dopadnie cię w domu
Pamiętajmy, że te wybory odbywają się w Rosji pod ostrzałem ukraińskich dronów i rakiet. Alarmy dzień w dzień ogłaszane są w kilkunastu regionach Rosji. Wedle oficjalnego komunikatu z 17 września w ciągu doby Rosjanie zestrzelili prawie tysiąc dronów nad swoim terytorium. Części nie zestrzelili — płonie rafineria jarosławska i lotnisko w Rostowie nad Donem, a moskiewskie lotniska wstrzymały pracę na kilka godzin.
Putin odrzucił wszelkie rozmowy o zawieszeniu broni – zamiast tego członkowie reżimu straszą, że na pewno Ukraina i Zachód zechcą „przeprowadzić prowokacje w czasie wyborów”.
Nie ma lepszej zachęty, by się wystraszyć, poddać i pokornie, w domu, zagłosować za Putinem. Trzeba więc będzie uważnie popatrzeć na dane, ile osób jednak poszło głosować do lokalu wyborczego.
Jednym z pomysłów opozycji na zademonstrowanie sprzeciwu jest stawienie się w lokalach wyborczych w niedzielę o godz. 12
Przed wojną nie da się w Rosji schronić, choć nie można o niej dyskutować. Od lipca mniej więcej władza każe się poddanym cieszyć z tego, jak cierpi Ukraina. Władza szczegółowo opowiada, jak Rosja systematycznie wali po wszystkich instalacjach i obiektach pozwalających ludziom do tej pory przetrwać wojnę.
Oto maleńki wybór tego, co do Rosjan trafia dzień w dzień:
- „Odessa jeszcze nie jest nasza, ale już nie jest ich” – komentuje 13 września obrazy płonącego miasta i portu propagandysta Dmitrij Kisielow (dostał nowe pasmo w TV, nazywa się dla niepoznaki „Kisielow” i składa się z czystej nienawiści)
- „Rosyjskie siły zbrojne zaatakowały infrastrukturę kolejową na zachodzie Ukrainy” (14 września)
- „Powtarzające się eksplozje wstrząsnęły Kijowem” (30 sierpnia)
- „Na ulicach Kijowa utworzył się korek z powodu trwającego w mieście sygnału alarmu przeciwlotniczego” (27 sierpnia)
- „Rosyjskie ataki wojskowe na infrastrukturę energetyczną skutecznie sparaliżowały południowy węzeł energetyczny kraju” (10 sierpnia)
- „Rosyjskie Siły Zbrojne zaatakowały centra logistyczne i porty Sił Zbrojnych Ukrainy” (15 września).
- „Rosyjskie wojska w potężnym ataku z użyciem precyzyjnej broni zaatakowały obiekty energetyczne wspierające funkcjonowanie ukraińskich portów w obwodzie odeskim” (27 sierpnia)
- „Niedobory żywności uczyniły życie mieszkańców Kijowa trudnym do zniesienia” (9 września).
- „W Kijowie po raz szósty od początku dnia zawyła syrena alarmowa” (3 września).
- „42 pociągi mają opóźnienie wynoszące godzinę lub więcej. Największe opóźnienie – ponad 10 godzin – ma pociąg z Łozowej do Lwowa” (2 września)
- „Dziś po raz szósty w Kijowie ogłoszona alarm” (17 września, o godz. 11)
Wojna Putina nie jest dla Putina taka łatwa
Jeśli się doda do tego brutalne obrazy, jakie towarzyszą tym słowom, efekt dla odbiorcy jest paraliżujący. Ale jeśli zaciśnie się zęby, można zobaczyć coś jeszcze.
Ta narracja prowadzona jest ponad głowami wyborców. Nie ma tu żadnego populistycznego „my”. I słusznie, skoro poddani Putina nie mają nic do powiedzenia – ani w sprawie wojny, ani wybiegów dla psów.
„My” z tej narracji to władza. Kisielow, opowiadając o „nas” w Odessie, próbuje się do tej władzy dołączyć. Podobnie jak inni propagandyści, którzy grożą Ukraińcom eksterminacją i rusyfikacją, a Europie – zniszczeniem.
Do czego to nas prowadzi?
Ano do tego, że rola narratora w tej opowieści zarezerwowana jest dla „niewinnego przemocowca”. Kisielow może próbować ją odgrywać, ale Kisielow bez Putina nie istnieje. To Putin jest kluczowym „niewinnym przemocowcem”.
Propaganda czyni z niego kogoś, kto jednocześnie jest wszechmocny i niewinny. Bo zabija, ale nigdy nikogo nie zaatakował. No chyba że został sprowokowany tym, że druga strona nie zachowała się tak, jak chciał.
Taki Putin jest symbolem systemu w Rosji: wszystko może, ale nie jest niczemu winien, bo to, co złe, wynika z tego, że go inni oszukali.
Taka rola ma jednak ograniczenia i rodzi poważne ryzyka. I jest to rola Putinowi narzucona. Przecież w przeciwieństwie do Donalda Trumpa Putin jako człowiek sam nie tworzy opowieści o sobie, publikując nocami setki wpisów w mediach społecznościowych. Putin jest postacią z precyzyjnie konstruowanej opowieści.
Oszukali mnie
Przed wyborami Putin pokazywał się publicznie i wielokrotnie występował w roli „niewinnego bandyty”. I – chcąc nie chcąc – ujawniał te ryzyka i ograniczenia swojej roli.
1. To ja decyduję
Putin wyraźnie mówił, że ostrzał i niszczenie Ukrainy to jego decyzja. Kiedy Ukraina zaczęła się bronić, atakując Rosję, można było przecież rozważyć przerwanie wojny. Putin uznał, że dla niego akceptowalnym wyjściem jest nasilenie wojny: „Wojska rosyjskie przeprowadzają ataki odwetowe na Ukrainę, aby zniechęcić ją do wyrządzania krzywdy Rosji”.
Putin też publicznie szacował straty w ludziach i uznaje je za akceptowalne: „Działania bojowe w każdym przypadku pociągają za sobą straty; niestety, zawsze pociągają za sobą tragedie i zawsze stawiają przed nami nowe wyzwania, zwłaszcza teraz, w okresie szybkiego rozwoju naukowego i technologicznego”.
A mówimy o stratach rzędu półtora miliona zabitych i okaleczonych.
2. Myślałem, że będzie inaczej
Ale najważniejsze jest to, że rola wymaga od Putina, by nieustająco opowiadał, że został oszukany, wprowadzony w błąd, skrzywdzony. I dlatego bije. W kampanii wyborczej takich przesłań było nadspodziewanie wiele:
- Putin – jak opowiadał – wcale nie zakładał, że Ukraina zacznie ostrzeliwać Rosję. „Zakładaliśmy, że to obiekty czysto cywilne i nie mogą być celem żadnych ataków, nawet w konflikcie zbrojnym. Ale byliśmy w błędzie. Niestety, nasz przeciwnik myśli inaczej i zaczął atakować te obiekty cywilne, czysto cywilne. Jak widać, byliśmy zmuszeni odpowiedzieć tym samym”.
- Putin też nie zakładał, że Zachód uzna europejskie aspiracje Ukrainy: „Kryzys na Ukrainie został sprowokowany przez kraje zachodnie”. „To oni, zachodnie elity globalistyczne, ponoszą za to winę. Chociaż stale zrzucają winę na nas”.
- Putin liczył, że Europejczycy skuszą się na tanie rosyjskie węglowodory, więc to ich wina, że tak nie zrobili i opowiedzieli się za Ukrainą. Pomylił się: „Ile razy rozmawialiśmy z nimi o konieczności podtrzymywania stosunków energetycznych, które rozwinęły się między nami”.
- Putin opowiada, że przywódcy europejscy powinni zachować się jak znani mu z przeszłości kanclerz Kohl czy prezydent Chirac. A zachowali się inaczej: „Znałem Kohla. Mogę stanowczo stwierdzić, że nie podzielał on poglądów obecnego kierownictwa CDU” – mówi Putin.
To są powody, dla których Putin musi atakować Ukrainę, grozić Europie i dewastować własny kraj, ograniczając współpracownikom możliwości bogacenia się.
Uzasadnienie przemocy jest więc jednocześnie listą błędów i złych kalkulacji. Gotowym aktem oskarżenia Putina.
Tylko jak człowiek się boi, to tego nie widzi.
Putin jest w matni i nie może się cofnąć. Odgrywanie roli „niewinnego przemocowca” wymaga dalszego eskalowania strachu. Dlatego telewizja rosyjska z dumą podkreśla, że Rosja wali teraz bardzo blisko zachodniej granicy Ukrainy. A przecieki z Kremla mówią o „straszliwych” planach, jakie są tam rozważane.
Mamy się bać, tak jak boją się już ludzie w Rosji.
Ale jak się bać?
Przemocowiec jest silny tylko wobec tych, którzy mu ustępują (o czym przekonali się ostatnio wysłannicy Trumpa, którzy znowu próbowali załatwić sprawę Ukrainy na zasadach biznesowych i ze zdumieniem dowiedzieli się, że wobec gotowości do ustępstw lista żądań Rosji rośnie).
Opór, jak wynika z litanii krzywd recytowanych przez Putina, okazuje się skuteczny. Zwłaszcza jeśli trwa dostatecznie długo. Przemocowiec wtedy zaczyna ujawniać własną słabość i powoli staje się bezużyteczny jako symbol władzy.
Obecna eskalacja przemocy musi mieć związek z mobilizowaniem aparatu władzy do przeprowadzenia wyborów w taki sposób, jak sobie życzy władza.
Co będzie potem?
Wielu analityków spodziewało się, że po wyborach Putin ogłosi mobilizację do armii. Jego sytuacja wewnętrzna nie jest jednak chyba taka mocna, bo w ciągu ostatnich tygodni władza pogłoski o mobilizacji dementowała żarliwie.
- Putin, 3 września: „Nie ma w Rosji żadnego scenariusza, który wymagałby mobilizacji”.
- Miedwiediew, lider partii Putina Jedyna Rosja, 28 sierpnia: „W naszym kraju nie ma planów mobilizacji”
- Pieskow, rzecznik Putina 25 sierpnia: „Pogłoski o mobilizacji to kaczki dziennikarskie”.
- Szef Dumy, która właśnie kończy kadencję, Wołodin, 26 sierpnia: „Niektóre media społecznościowe rozpowszechniają fałszywe wiadomości, rozpowszechniane z Ukrainy przez przedstawicieli całego Zachodu. Ich celem jest wywoływanie napięć w społeczeństwie”.
Krążą też po Rosji plotki o przejęciu prywatnych oszczędności w bankach na finansowanie wojny. Też są ostro dementowane.
W takiej sytuacji, gdyby Kreml chciał zrobić coś tak grubego, musiałby zmajstrować poważny powód. A jeśli chce nas po prostu zmęczyć strachem i upodobnić do poddanych Putina? To będzie robił to, co do tej pory.
I to jest coś, co powinniśmy brać pod uwagę, zastanawiając się, czy Putin nas napadnie, i analizując kolejne straszne zagrożenia, które rosyjski narrator nam podsuwa.
Oto są okoliczności ustawionych wyborów do Dumy Państwowej.
***
Od początku pełnoskalowej napaści Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku śledzimy, co mówi na ten temat rosyjska propaganda. Jakich chwytów używa, jakich argumentów? Co wyczytać można między wierszami?
UWAGA, niektóre z linków wklejanych do tekstu mogą być dostępne tylko przy włączonym VPN. Cały nasz cykl GOWORIT MOSKWA znajdziecie pod tym linkiem.

Komentarze