Minister Maciej Duszczyk odpowiada Stowarzyszeniu We Are Monitoring w sprawie wywiadu w OKO.press

W wywiadzie dla OKO.press, który opublikowaliśmy 21 marca 2025, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Duszczyk tak mówił o sytuacji na granicy polsko-białoruskiej: „Gdy powiedziałem: zero śmierci, patrzyli na mnie jak na wariata. Ale udało się to osiągnąć. Potwierdziła mi to organizacja We Are Monitoring. Otrzymałem informację, że w 2024 roku była jedna śmierć po stronie polskiej i jedna znaleziona czaszka, pozostałe śmierci były po stronie białoruskiej. A my nie ponosimy żadnej odpowiedzialności za stronę białoruską”.

Na ten fragment rozmowy z ministrem zareagowało Stowarzyszenie We Are Monitoring. Tę odpowiedź także opublikowaliśmy w OKO.press:

WAM pisze w oświadczeniu: „Sformułowanie użyte przez ministra sugeruje, że zapytał on Stowarzyszenie We Are Monitoring o okoliczności lub listę śmierci i w odpowiedzi otrzymał potwierdzenie swoich informacji. Nie jest to prawda. Pan minister nigdy się z nami nie kontaktował”.

Minister odpowiada WAM

Na to oświadczenie zareagował minister Duszczyk, który zwrócił się do OKO.press z wyjaśnieniem. Przesłał nam (nie podając nazwiska nadawcy) treść maila, którego otrzymał, a który miał potwierdzić, że pozyskał informacje z WAM w sprawie śmierci na granicy polsko-białoruskiej. Cytujemy fragment maila przesłanego nam przez Duszczyka:

"Dane przekazuję na podstawie informacji od Stowarzyszenia We Are Monitoring, które prowadzi najpełniejsze statystyki dotyczące zgonów i zaginięć, współpracuje także z badaczkami i badaczami litewskimi, łotewskimi i białoruskimi (z organizacji działających poza Białorusią).

1. Od grudnia 2023 roku w Polsce znaleziono jedną osobę zmarłą (mężczyzna z Pakistanu, 14 marca 2024) oraz czaszkę, prawdopodobnie osoby pochodzącej z Bliskiego Wschodu (luty 2024).
2. Potwierdzono śmierć kolejnych 12 osób zmarłych po stronie białoruskiej; informacje o tych ofiarach podawały służby białoruskie i/lub zostały one udokumentowane przez grupy aktywistyczne.

Metodologia liczenia ofiar śmiertelnych na granicy UE z Białorusią została opisana w opublikowanym przez nas w lipcu raporcie na ten temat, który dostępny jest tutaj.

Dalszy bieżący monitoring prowadzi aktualnie WAM, przekazuję więc adres mailowy do kontaktu w tematach związanych ze zgonami na granicy: [email protected]”.

WAM odpowiada ministrowi

Zanim opublikowaliśmy niniejszy tekst poprosiliśmy Stowarzyszenie We Are Monitoring o odpowiedź na przedstawione przez ministra informacje. Otrzymaliśmy poniższe wyjaśnienie:

"W odpowiedzi na komentarz pragniemy powtórzyć, że minister Duszczyk ani razu bezpośrednio nie kontaktował się ze Stowarzyszeniem We Are Monitoring. Mail, na który minister się powołuje, to korespondencja z zupełnie inną organizacją pozarządową – Fundacją Ocalenie.

Korespondencja ta miała miejsce 3 października 2024 roku, a wywiad OKO.press z ministrem odbył się w pierwszej połowie marca 2025 roku. Powoływanie się na informacje sprzed pół roku, wskazuje na brak odpowiedzialności i manipulację informacją o “potwierdzeniu” liczby zmarłych przez WAM.

Wiedzę o danych, szczególnie takich jak liczba osób zmarłych na granicy, należy wciąż aktualizować, z czego minister, jako akademik, zdaje sobie zapewne sprawę. Niestety, cechą tej i podobnych list śmierci jest to, że stale się wydłużają.

1 listopada 2024 roku Stowarzyszenie We Are Monitoring, ale i inne grupy i organizacje działające na granicy polsko-białoruskiej poinformowały, że na stronie internetowej WAM, po wielu miesiącach pracy Zespołu Monitoringu Śmierci na Granicy, opublikowana została lista osób zmarłych wraz z przyjętą metodologią. Dokument ten był jednak wcześniej wielokrotnie udostępniany dziennikarkom i dziennikarzom, akademiczkom i akademikom, czy polityczkom i politykom. Dzięki temu każdy – także minister – może łatwo samodzielnie weryfikować aktualność danych o znanych śmierciach na granicy. Lista wciąż jest dostępna w dwóch wersjach językowych (angielskiej i polskiej), więc niezmiennie zachęcamy pana ministra do zapoznania się z nią: https://wearemonitoring.org.pl/lista-zmarlych/".