0:00
0:00

0:00

10 października 2026

Czy niedźwiedzie zjadają Rosjan bardziej niż zwykle? [ŚLEDZTWO OKO.PRESS]

przeczytasz w 8 minut

Od miesiąca rosyjska propaganda opowiada o tym, jak niedźwiedzie brunatne zjadają ludzi w Rosji. Ofiar ma być już ponad 20. Czy coś dzieje się w przyrodzie, czy to propaganda Kremla oszalała? Z dr. Robertem Maślakiem, znawcą obyczajów niedźwiedzich, znajdujemy jawne fałszerstwo propagandy

Google News

Zwykle o tej porze roku przeciwwagą do krwawych relacji z ostrzeliwania Ukrainy były opowieści o palących się w Rosji lasach. Propaganda lubi zestawiać problemy wynikające z wojny z tymi zwykłymi: znowu wybuchł gaz, pękł kolektor kanalizacyjny albo tama nie wytrzymała i jest powódź. Kilkanaście osób zostało rannych w wypadku samochodowym albo lasy płoną tak, że w miastach nie da się z powodu dymu otwierać okien.

Teraz pożarów nie ma w przekazie. Są za to niedźwiedzie. W głównym wydaniu wiadomości telewizyjnych (np. 27 września – zjadły ludzi w głównym wydaniu „Wiesti”).

Reportaże telewizyjne w głównym czasie antenowym opowiadają o turystach zaatakowanych przez niedźwiedzie i o niedźwiedziach włamujących się do domów, by zjeść ich mieszkańców. Jeden filmik pokazywał ludzi, którzy najpierw dokarmiali niedźwiedzie mięsem z ciężarówek, a potem musieli uciekać, bo niedźwiedzie rzuciły się za nimi całym stadem.

Są filmiki o niedźwiedziach blokujących przejazd pojazdów i kolejna odsłona znanego już sezonowego reportażyku o staruszce żyjącej w tajdze z pracy rak własnych i modlitwy. Tym razem staruszce zagrażają niedźwiedzie, ale ona zwalcza je właśnie modlitwą.

Kolejne doniesienia mówią o tym, że Buriacji z powodu niedźwiedzi szkoły przechodzą na nauczanie zdalne.

Media donoszą, gdzie „widziano” niedźwiedzie. Oraz że ludzie dzwonią na numery alarmowe, bo widzieli te niedźwiedzie. („Najbardziej napięta sytuacja utrzymuje się w rejonach: bratskim, tajszeckim, sludiańskim, ust-ilimskim, ust-kuckim, niżnielimskim i niżnieudyńskim”).

Władza reaguje: „W ciągu ostatnich 24 godzin w Zabajkalsku zastrzelono cztery niedźwiedzie stanowiące zagrożenie dla ludzi – poinformowało Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Środowiska Terytorium Zabajkalskiego”.

Władza się chwali, że na tymże Zabajkalu powstało właśnie „85 mobilnych zespołów, których zadaniem jest szybkie reagowanie na pojawienie się dzikich zwierząt. W działania zaangażowano 275 myśliwych”. W obwodzie irkuckim „gdzie pojawianie się drapieżników w pobliżu terenów zamieszkanych stało się częstsze, w 2026 roku zabito trzysta niedźwiedzi, informuje biuro prasowe rządu obwodowego”.

Tylko 6 października

  • „niedźwiedź brunatny zbliżył się do ludzi we wsi Lesozawodskij w obwodzie tiumeńskim”. „W związku z doniesieniami o pojawieniu się niedźwiedzia brunatnego we wsi Lesozawodskij, informujemy, że sytuacja została opanowana przez Państwowy Departament Łowiecki Obwodu Tiumeńskiego. Obecnie podejmowane są niezbędne działania w odpowiedzi na obecność dzikiego zwierzęcia. Zaangażowani specjaliści podejmują działania w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom”

„Władze zwróciły się do mieszkańców miasta, aby nie wychodzili na zewnątrz i nie zbliżali się do zwierzęcia”.

  • „Niedźwiedź wielokrotnie uszkadzał samochody na parkingu przy kamieniołomie w pobliżu Iwdela w obwodzie swierdłowskim. Myśliwi rozpoczęli patrolowanie tego obszaru, potwierdził RIA Novosti Waleryj Goriełych, szef służby prasowej Głównego Zarządu MSW w Swierdłowsku”

„W związku z atakami niedźwiedzi, które doprowadziły do ofiar śmiertelnych w wielu regionach kraju, władze zaapelowały do obywateli o zachowanie ostrożności i zalecił unikanie lub ograniczenie wycieczek do lasu”.

  • „Samochód uderzył w niedźwiedzia na drodze w obwodzie kirowskim, raniąc kierowcę, poinformowała obwodowa policja drogowa”.

Do wypadku doszło w poniedziałek wieczorem na szóstym kilometrze drogi Płotniki-Wożgały-Bogorodskoje-Uni w rejonie kumeńskim.

7 października

władza podała, że „populacja niedźwiedzi brunatnych w Parku Narodowym Słupów Leńskich w Jakucji wzrosła”. „Rośnie liczba spotkań niedźwiedzi z ludźmi: w zeszłym roku zwierzęta uszkodziły kordony w rejonach Kurunnaach i Tuojdaach, w tym sezonie uszkodzone zostały już trzy kordony. Do niebezpiecznych incydentów dochodzi również na szlakach turystycznych”. „Dane potwierdzają wysoką koncentrację drapieżników w tym rejonie – około 90 osobników”. „Niedźwiedzie tracą lęk przed ludźmi: przerywają kordony i wkraczają na popularne szlaki ekologiczne”.

8 października

  • „funkcjonariusz policji zabił niedźwiedzia, który wtargnął do ośrodka wypoczynkowego w obwodzie irkuckim, poinformował Główny Zarząd Ministerstwa Spraw Wewnętrznych obwodu irkuckiego”.
  • „Zespół szybkiego reagowania złożony z 12 myśliwych ściga niedźwiedzia, który zaatakował nastolatka w Kraju Ałtajskim – poinformowało regionalne biuro prasowe Ministerstwa Zasobów Naturalnych”.

9 października

  • „Niedźwiedź wtargnął i zniszczył pensjonat Federacji Narciarskiej w stacji Tajga w Tuwie, poinformowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych republiki”.
  • Około 20 osób poszukuje niedźwiedzia, który zaatakował nastolatka w Kraju Ałtajskim, poinformowało regionalne Ministerstwo Zasobów Naturalnych.
  • W ośmiu rejonach obwodu kemerowskiego ogłoszono stan podwyższonej gotowości z powodu zbliżania się niedźwiedzi do ludzi – poinformowało regionalne Ministerstwo Leśnictwa i Łowiectwa.

Czy niedźwiedzie atakują w Rosji bardziej?

Czy coś się w Rosji rzeczywiście stało? – pytamy dr. Roberta Maślaka, eksperta w zakresie zachowania i dobrostanu zwierząt nieudomowionych z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Coś być może, ale wychodzi nam na to, że to raczej nie coś, ale ktoś – Putin.

Dr Maślak mówi, że z rosyjskich danych, o ile można mieć do nich zaufanie, widać pewne wahnięcie, jeśli chodzi o ataki niedźwiedzi. Zwykle niedźwiedzie atakują w Rosji kilkadziesiąt razy w roku. W 2014 r. był rekord – 170. Kilka ataków kończy się co roku śmiercią.

W tym roku dziwna jest liczba nie ataków, ale ofiar śmiertelnych. Trzy razy więcej. 24 zgony na 60 ataków, czyli 40-proc. śmiertelność.

Bardzo dziwne – mówi ekspert.

Z jego szczegółowej analizy danych światowych wynika, że tylko w 5 proc. ataków niedźwiedzi ma charakter drapieżniczy. Reszta jest związana z obroną. Niedźwiedzie bronią się, gdy są zaskoczone, bronią młodych i dostępu do swojego pokarmu.

Atak drapieżniczy jest więc czymś wyjątkowym. W latach 2000-2025 na całym świecie niedźwiedzie zaatakowały ludzi prawie 700 razy. Ale ataków drapieżniczych, które skończyły się śmiercią człowieka, było 6 w Ameryce Północnej i 9 w Rosji. I to nie dziwi, bo w Rosji żyje wiele niedźwiedzi

300 tysięcy wedle rosyjskich mediów – zauważamy.

– W Rosji nie ma jednolitej metodyki liczenia zwierząt. Możemy tę populację szacować na jakieś 150 tysięcy – odpowiada dr Maślak.

Do tego, jak się zanalizuje doniesienia z Rosji, to

tylko jeden atak był na pewno drapieżniczy: niedźwiedź zaatakował, bo był głodny.

Napadł i zjadł człowieka śpiącego w namiocie w górach Ałtaju. Dwa ataki wyglądały na drapieżnicze, ale tu jedna ofiara przeżyła. 20 osób zginęło natomiast, bo niedźwiedzie uznały, że muszą się bronic.

Czym niedźwiedzie żywią się na wojnie

Skąd więc tyle ofiar? Coś się zmienia w przyrodzie? A może ludzie się inaczej zachowują?

Ekspert zaleca ostrożność: hipoteza o zmianie w ekosystemie byłaby uzasadniona, gdyby ataków drapieżniczych byłoby więcej. Bo to świadczyłoby o tym, że niedźwiedzie są głodne.

Dr Maślak zauważa, że Rosja ma kompletnie nieuporządkowany problem odpadów: niedźwiedzie uczą się żywić z ludzkich śmietnisk, bo nikt śmietników – tak jak np. w Kanadzie – nie zamyka przed nimi.

W piątym roku wojny sytuacja na pewno się nie poprawiła. Nawet wywóz śmieci staje się problematyczny. A dostępne dla niedźwiedzi śmietniki zwiększają ryzyko ataku w obronie pożywienia.

Ekspert zgadza się też, że kryzys zaopatrzenia w Rosji mógł sprawić, że więcej ludzi chodzi do lasu po runo – przez to wchodzą w drogę niedźwiedziom.

Dlaczego niedźwiedź, a nie pies

Skąd się więc biorą zalecenia, by przechodzić na naukę zdalną i nie wychodzić z domu?

– To ma wszelkie cechy paniki. I to paniki wzbudzanej celowo – mówi dr Maślak. Dopytuje o filmik pokazujący dokarmianie niedźwiedzi, które miały zaatakować całym stadem dokarmiających ich ludzi. Ten filmik rosyjska telewizja pokazała we wrześniu w wieczornych wiadomościach na dowód, jak groźne są obecnie niedźwiedzie.

„Dokarmianie niedźwiedzi w taki sposób to proszenie się o kłopoty. Takie dokarmianie mogło zdarzyć się w niewoli, na terenie azylu dla niedźwiedzi” – mów Maślak

Zaczynam sprawdzać i – BINGO – ten filmik ma już ponad rok i rzeczywiście pochodzi z azylu. To nie są niedźwiedzie żyjące na swobodzie i nie zaatakowały ludzi w tym roku. Ale kremlowska telewizja tego nie powiedziała – postraszyła obrazem bez komentarza.

Tak więc Kreml wywołuje panikę z premedytacją.

To, że odcinki o strasznych niedźwiedziach i bohaterskich myśliwych są już w prawie każdym dzienniku telewizyjnym, to nie przypadek.

Dr Maślak zauważa, że niedźwiedzie w Rosji nie są największym zagrożeniem dla ludzi. Ataki bezdomnych psów są tam nieporównywalnie częstsze i powodują więcej ofiar śmiertelnych niż niedźwiedzie. Ataki psów są po prostu statystycznie częstsze. W Polsce takich pogryzień, oczywiście nie śmiertelnych, mamy 80-100 dziennie.

I rzeczywiście, wiadomości o żerujących na śmietniskach sforach psów, które w Rosji atakują ludzi, jest w rosyjskim przekazie sporo i pojawiają się one regularnie zimą – ale nikt z tego powodu nie każe ludziom siedzieć w domu. Bo winą za to trzeba by obarczyć państwo, które nie potrafi zaopiekować się bezdomnymi zwierzętami. Niedźwiedź, przynajmniej na pierwszy rzut oka, nie wygląda na winę Putina, tylko na dopust boski.

Putin i białe niedźwiedzie

Dlaczego więc władza postraszyła niedźwiedziami? I to właśnie teraz, skoro niedźwiedzie mają zjadać Rosjan od początku roku?

Tu musimy odwołać się do wiedzy OKO.press o rosyjskiej propagandzie. Z roku na rok staje się coraz bardziej fantasmagoryczna, a jej przekaz ma coraz mniej związku z tym, co dzieje się naprawdę.

Propaganda nie opowiada o faktach, szerzy teorie spiskowe, materiały „informacyjne” ilustruje filmikami AI, które u nas pojawiają się tylko na dnie internetowej kloaki. I nigdy tych filmików nie oznacza jako AI.

Propaganda ma bowiem uniemożliwić człowiekowi nie tylko niezależne myślenie, ale także samodzielną ocenę, czy coś jest prawdą, czy nie.

Dowodzi tego inny odcinek o niedźwiedziach – tym razem białych

27 sierpnia – skądinąd w Dniu Wiedzy – podczas rozmowy z nauczycielem, który pochwali się podróżną do Arktyki, Putinowi się ulało. Spytał, czy nauczyciel widział białe niedźwiedzie.

„Bo – objaśnił – orki zjadają te niedźwiedzie jak przekąski. Po prostu atakują stadem i rozrywają je na strzępy. To wszystko jest bardzo interesujące. To jak łańcuch pokarmowy. Dzieci też muszą o tym wiedzieć, żeby zrozumiały, w jakim świecie żyjemy i dlaczego prowadzimy specjalną operację wojskową”.

View post on Twitter

Szybko okazało się, że orki nie jedzą niedźwiedzi, a wiedza Putina musi pochodzić z filmiku AI.

Putin, cyfrowy analfabeta, nie zrozumiał, co ogląda.

Tyle że propaganda mogła to wyciąć – Putin rzadko jest sprawozdawany na żywo – a nie wycięła.

A że dyskusja w sieci o orkach i niedźwiedziach nieźle grzała, czołowy kremlowski „dziennikarz” Zarubin, który nie zadaje pytań bez instrukcji z góry, poprosił Putina o objaśnienie opowieści o orkach i niedźwiedziach. Na co Putin znowu odpłynął, mówiąc, że niedźwiedź symbolizuje Rosję, a atakują go nie orki, ale rekiny imperializmu („Jeśli pytanie sugeruje, że orki reprezentują cały Zachód, to orki są przerażającym drapieżnikiem, ale inteligentnym zwierzęciem, bystrym. Zachód w czasach sowieckich miał konkretne, wciąż aktualne definicje: są rekinami imperializmu. Chodzi o to, że jeśli ktoś spróbuje nas wciągnąć w łańcuch pokarmowy lub pożreć, może dostać w twarz. Rosja jest gotowa to zrobić, pomimo szybko rosnących apetytów i zębów tych rekinów”).

Ktoś mógł powiedzieć, że Putin umysłowo starzeje się szybciej niż fizycznie. Ale propaganda Kremla się na to nie złapała. Odczytała przekaz władcy inaczej: ma być jeszcze więcej bredni, jeszcze więcej fałszerstw i straszenia, które powoduje, że człowiek prędzej zamknie się w domu, niż porozmawia o tym, co się dzieje z sąsiadem.

Od tego momentu na czołówce dzienników telewizyjnych pojawiły się kretyńskie i brutalne filmiki AI – o tym, jak płonie Kijów i jak demonstranci wyrzucają z urzędów zachodnich polityków. To ewidentnie nowa jakość – AI bez opisu w programie informacyjnym.

I wśród tego wszystkiego pojawiły się w przekazie brunatne niedźwiedzie, których należy się bać bardziej niż wojny Putina.

***

Od początku pełnoskalowej napaści Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku śledzimy, co mówi na ten temat rosyjska propaganda. Jakich chwytów używa, jakich argumentów? Co wyczytać można między wierszami?

UWAGA, niektóre z linków wklejanych do tekstu mogą być dostępne tylko przy włączonym VPN. Cały nasz cykl GOWORIT MOSKWA znajdziecie pod tym linkiem.

Na zdjęciu Agnieszka Jędrzejczyk
Agnieszka Jędrzejczyk

Z wykształcenia historyczka. Od 1989 do 2011 r. reporterka sejmowa, a potem redaktorka w „Gazecie Wyborczej”, do grudnia 2015 r. - w administracji rządowej (w zespołach, które przygotowały nową ustawę o zbiórkach publicznych i zmieniły – na krótko – zasady konsultacji publicznych). Do lipca 2021 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Laureatka Pióra Nadziei 2022, nagrody Amnesty International, i Lodołamacza 2024 (za teksty o prawach osób z niepełnosprawnościami)

Komentarze