0:00
0:00

0:00

28 października 2026

Darwinistyczna wizja Europy AfD. Niemiecki koszmar PiS ma twarz Alice Weidel [KORESPONDENCJA]

przeczytasz w 14 minut

AfD proponuje, by Europa wróciła do stanu, w którym państwa zamiast współpracować i ustalać wspólne reguły gry, rywalizują na zasadzie: kto silniejszy, ten lepszy. Naczelna zasada, która przyświeca partii, to „Niemcy przede wszystkim”.

Google News

Kiedy podczas spotkania z europosłami w środę 21 października ubrana w białą bluzkę i białą marynarkę przewodnicząca AfD Alice Weidel po raz kolejny rzuca hasło „Deutschland zuerst” („Niemcy przede wszystkim”), obecni na sali europosłowie z jej partii klaszczą entuzjastycznie. Niektórzy wyrażają swój entuzjazm jeszcze wyraźniej – mocno uderzając dłońmi w stół.

Sala konferencyjna S7 w budynku Salvadora de Madariagi (hiszpańskiego dyplomaty i jednego z pionierów europejskiej integracji) w ogromnym kompleksie Parlamentu Europejskiego w Strasburgu jest pełna. Stojący na wejściu pracownicy grupy ESN nie wpuszczają już nikogo więcej. A chętnych do wejścia na salę jest sporo – są europosłowie z różnych grup, parlamentarni asystenci, dziennikarze.

Żadne wydarzenie podczas październikowej sesji plenarnej PE nie przyciąga takich tłumów jak możliwość wymiany poglądów z Weidel. Jest tu więcej osób niż na ogłoszeniu wyboru na drugą połowę kadencji szefowej drugiej największej grupy w PE – Socjalistów i Demokratów, czy na odbywającym się w tym samym czasie spotkaniu z okazji 80. urodzin Adama Michnika.

„Mam wrażenie, że tu jest przyszłość, tam przeszłość” – mówi mi do ucha kolega z jednej z redakcji, który także dostał się do środka. Coś w tym jest – skrajna prawica rośnie w siłę niemal wszędzie w Europie. Socjaliści i Demokraci, choć obiektywnie wciąż znacznie mocniejsi, cieszą się, że w niektórych państwach członkowskich wciąż jeszcze udaje się im utrzymać władzę.

Europejska ofensywa AfD

Pojawienie się Alice Weidel w Parlamencie Europejskim w tym momencie jest dość znamienne: jej partia dopiero co odniosła istotne zwycięstwo wyborcze w dwóch niemieckich regionach – Saksonii Anhalt i Meklemburgii Pomorzu Przednim. I ma ochotę na więcej.

Kluczowym horyzontem czasowym zarówno dla AfD, jak i całej parlamentarnej grupy ESN (Europa Suwerennych Narodów), zrzeszającej małe, radykalnie prawicowe partie, jest rok 2029. To wtedy odbędą się wybory federalne w Niemczech i wybory do Parlamentu Europejskiego. A wcześniej jeszcze wybory w kilku kluczowych europejskich krajach, które mogą przynieść wzrost znaczenia skrajnej prawicy i zmienić oblicze Europy.

Roberto Vannacci siedzi w pierwszym rzędzie sali konferencyjnej Parlamentu Europejskiego, ubrany w granatowy garnitur, białą koszulę i wzorzysty niebieski krawat. Ma zaczesane do tyłu siwe włosy i uśmiecha się, klaszcząc. Obok niego siedzą dwaj mężczyźni w ciemnych garniturach, również bijący brawo.
Roberto Vannacci (po prawej), były generał włoskiej armii i europoseł, podczas spotkania grupy Europa Suwerennych Narodów (ESN) w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 21 października 2026 r. Vannacci jest jedną z postaci, z którymi ESN wiąże nadzieje na wzmocnienie swojej pozycji we Włoszech. Fot. ESN, zrzut ekranu z FB grupy

Grupa ESN, z wyjątkiem AfD w Niemczech czy np. Konfederacji w Polsce, składa się na razie głównie z ugrupowań o stosunkowo niewielkim znaczeniu politycznym. Ma tylko 27 europosłów z 9 krajów – to garstka w 720-osobowym parlamencie. Jej liderzy liczą jednak na to, że na fali ogólnego wzrostu poparcia dla radykalnej prawicy w Europie, także te partie nabiorą politycznego rozpędu.

Szczególne nadzieje ESN wiąże m.in. z nowo powstałym we Włoszech skrajnie prawicowym ugrupowaniem Futuro Nazionale (Przyszłość Narodowa), którego lider, Robert Vannacci, były generał włoskiej armii i europoseł, w przyszłorocznych wyborach chce rzucić rękawicę Giorgii Meloni. Jej ugrupowanie Bracia Włosi współtworzy obecnie liczącą 84 europosłów w PE, konkurencyjną wobec ESN grupę Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.

Pewną szansę dla ESN stwarzają także przyszłoroczne wybory w Polsce. Tu należąca w połowie do innej skrajnie prawicowej grupy — zdominowanych przez francuskie Zjednoczenie Narodowe Marine Le Pen Patriotów dla Europy, a w połowie do ESN Konfederacja ma szanse odegrać rolę języczka u wagi przy formowaniu nowej koalicji rządzącej.

Podobna sytuacja miała miejsce w 2025 roku w Czechach. Pomimo zaledwie 7,8 proc. poparcia i 15 mandatów, należąca do ESN partia SPD Tomia Okamury odegrała kluczową rolę w utworzeniu większościowego rządu Andreja Babiša. Bez jej poparcia koalicja ANO i Motoristów nie dysponowałaby większością parlamentarną. SPD weszła do koalicji rządzącej, a sam Okamura został przewodniczącym Izby Poselskiej.

Każdy przypadek, w którym partia z grupy ESN wchodzi do rządu w kraju członkowskim, zwiększa polityczne znaczenie całej grupy.

O to między grupami toczy się rywalizacja: o liczbę europosłów z partii rządzących lub współrządzących w państwach członkowskich.

ESN ma szanse na wzrosty

Sondaże pokazują, że gdyby wybory do PE miały odbyć się teraz, Europa Suwerennych Narodów mogłaby przegonić Zielonych i zdobyć aż 47 mandatów (prognoza Europe Elects z września 2026). Trend sondażowy jest bowiem bezlitosny dla tradycyjnych grup proeuropejskich – centroprawicowej Europejskiej Partii Ludowej, centrolewicowych Socjalistów i Demokratów, liberałów z „Odnowić Europę” i Zielonych.

Ich poparcie spada, a poparcie eurosceptycznej prawicy rośnie.

Dlatego Weidel chce kuć żelazo, póki gorące.

Budowa pozycji AfD na arenie europejskiej poprzez rozkręcanie działalności frakcji politycznej to dla Weidel szansa na dalszą normalizację partii i popularyzację jej postulatów. Zwłaszcza że

pomimo iż zwycięstwo AfD w następnych wyborach federalnych w Niemczech jest bardzo możliwe, to już objęcie przez Weidel stanowiska kanclerki i utworzenie przez AfD rządu niekoniecznie.

Ugrupowanie Weidel wciąż otacza kordon sanitarny, czyli z niem. tzw. mur ogniowy (Brandmauer). Inne partie polityczne nie chcą z AfD współpracować. Dzieje się tak m.in. dlatego, że niemiecki Urząd Ochrony Konstytucji (Bundesamt für Verfassungsschutz, BfV) uznał ugrupowanie za ekstremistyczne i niebezpieczne dla demokratycznego porządku.

To sprawia, że partia nie ma zdolności koalicyjnych lub ma je bardzo znikome – z kordonu możliwe, że wyłamie się jedynie skrajnie lewicowe, prorosyjskie BSW – Sojusz na rzecz Sprawiedliwości Społecznej i Rozsądku Gospodarczego (Bündnis Soziale Gerechtigkeit und Wirtschaftliche Vernunft), wcześniej Sojusz Sahry Wagenknecht, które jednak na razie ma bardzo małe poparcie.

Mało prawdopodobne jest też to, że AfD wygra następne wybory taką większością głosów, by móc utworzyć rząd samodzielnie. Poparcie partii wciąż ogranicza się głównie do wschodnich landów, co przy specyficznej ordynacji wyborczej w Niemczech nie daje jej automatycznej przewagi w podziale mandatów do Bundestagu.

Nawet bardzo wysokie poparcie AfD na wschodzie kraju nie wystarczy do zdobycia większości parlamentarnej bez znacznie silniejszego wyniku w pozostałych landach.

Środowe spotkanie w PE ma szumny tytuł: „Nowy Ład dla Europy”. Pomimo tych ograniczeń na drodze do władzy wizja Europy grupy ESN ma znaczenie: to wizja prorosyjskich suwerenistów, częściowo podzielana także przez pozostałe grupy narodowo-konserwatywnej i skrajnej prawicy – EKR i PfE. Dlatego jej wejście w życie w którymś momencie w przyszłości – jeśli kolejne wybory w państwach członkowskich pójdą po ich myśli – wcale nie jest wykluczone.

Zdemontować UE, jaką znamy

„Nie wystarczą zmiany kosmetyczne, Unia Europejska wymaga gruntownej przebudowy” – mówi Alice Weidel już na otwarciu spotkania z europosłami.

W tłumie publiczności dostrzegam twarze europosłów PiS. Jest Jacek Ozdoba, Tobiasz Bocheński i Arkadiusz Mularczyk (ten od reparacji niemieckich), a także były europoseł, a wciąż członek władz Prawa i Sprawiedliwości Ryszard Czarnecki.

W momentach, gdy Weidel po raz kolejny podkreśla naczelną zasadę swojej polityki „Niemcy przede wszystkim”, europosłowie PiS rzucają sobie znaczące spojrzenia. Gdy mówi o konieczności resetu z Rosją (choć to nie zaskoczenie), ich miny rzedną. Jak powiedzą mi później, z wieloma diagnozami AfD co do problemów w Unii Europejskiej, czy „uzurpacji władzy” przez Komisję Europejską „w pełni się zgadzają”. Ale stosunek Weidel do Rosji to „fundamentalny rozdźwięk” – na tej płaszczyźnie nie widzą szansy porozumienia. Dla Weidel Rosja jest ważnym partnerem gospodarczym, dla PiS (i nie tylko PiS) – największym zagrożeniem dla bezpieczeństwa Polski. Sprawiają wrażenie, jakby jeszcze nie do końca wiedzieli, jak reagować na to, co mówi Weidel i AfD.

A Weidel mówi z wielką pewnością siebie. Jej zdaniem Unia Europejska jest w tak opłakanym stanie, że w obecnej sytuacji nie da się już nic zrobić: niezbędny jest całkowity demontaż obecnego porządku prawnego i instytucjonalnego. Jeśli to możliwe – przez zmianę traktatów. Jeśli nie, przez polityczną obstrukcję jej działania w najbliższych latach.

Weidel zarzuca Unii to, co większość eurosceptyków. Jej krytyka jest też tożsama z rosyjską propagandą na temat UE, której celem jest podważanie zaufania do Unii, wzniecanie podziałów, pogłębianie polaryzacji. Słuchając jej warto pamiętać też o tym, że śledztwa dziennikarskie w Niemczech (m.in. śledztwo „Der Spiegel” z wiosny 2024 r.) ujawniły wiele niepokojących powiązań między AfD a rosyjskimi służbami.

Jest wielce prawdopodobne, że AfD to agent wpływu Kremla w Europie. Tym samym przestaje dziwić, że program dla Unii tej partii to de facto program jej likwidacji.

Co Weidel zarzuca UE?

Że:

  • UE stała się biurokratycznym molochem, który odbiera państwom suwerenność, ogranicza wolność obywateli i przedsiębiorców oraz narzuca im decyzje podejmowane przez niewybieranych urzędników;
  • Komisja Europejska stale przekracza swoje kompetencje, a na poziom unijny przenoszone są decyzje, które należą do państw członkowskich;
  • KE próbuje wpływać na wyniki wyborów i finansuje organizacje pozarządowe, które zdaniem AfD promują jej interesy polityczne;
  • Europa przegrywa wyścig technologiczny z USA i Chinami – nie z powodu braku talentów czy przedsiębiorców, lecz dlatego, że nadmierne regulacje, podatki i biurokracja tłumią innowacyjność;
  • Zielony Ład niszczy europejski przemysł;
  • UE coraz bardziej ogranicza wolność słowa i demokrację;
  • strefa Schengen „nie funkcjonuje prawidłowo”, ponieważ nie ma skutecznej ochrony granic zewnętrznych;
  • wraz z uwiądem UE postępuje uwiąd Niemiec. Niemcy przestały być bogatym krajem i tracą fundamenty swojego dobrobytu – ich przemysł upada, infrastruktura się rozpada, rośnie ubóstwo emerytów, a państwo pogrąża się w zadłużeniu, bo ponosi zbyt wysoką cenę za funkcjonowanie UE;
  • UE prowadzi „bezsensowną” politykę wobec Rosji, Chin i USA, np. finansuje wojnę w Ukrainie „bez jasnego planu jej zakończenia”. Nałożyła na Rosję sankcje, które odebrały jej dostęp do tanich surowców energetycznych. Traktuje Rosję i Chiny jak „przeciwników”, podczas gdy relacje z tymi krajami powinny być pragmatyczne – oparte na negocjacjach i interesach gospodarczych.

Zdaniem przewodniczącej AfD Europa znalazła się w kryzysie nie dlatego, że zabrakło jej potencjału gospodarczego, technologicznego czy ludzkiego, lecz dlatego, że polityka prowadzona przez Komisję Europejską i kolejne rządy państw członkowskich – w tym Niemiec – systematycznie ten potencjał niszczy. Dlatego, przekonuje Weidel,

nie wystarczy wymienić polityków ani skorygować pojedynczych przepisów. Trzeba zmienić zasady, na których opiera się cała Unia Europejska.

Darwinistyczna wizja Europy

Co w związku z tym proponuje ESN? Jakiej Europy chce Alice Weidel i jej partia?

To wyłania się z broszury „Suwerenne narody, wspólna Europa”, której stosy piętrzą się na stołach w tyle sali.

Europejski program grupy to iście darwinistyczna wizja europejskiego ładu: zakłada dominację silniejszego, wolność rozumianą jako brak ochrony ważnych wartości i w dużym stopniu wolną amerykankę dla przedsiębiorców.

Europa Suwerennych Narodów proponuje demontaż systemu prawnego i instytucjonalnego Unii Europejskiej, głęboką deregulację wspólnego rynku, znaczne ograniczenie kompetencji unijnych, radykalne zmniejszenie unijnego budżetu, uznaniowość w przestrzeganiu czterech unijnych swobód przepływu osób, towarów, usług i kapitału, czy np. większy udział kryptowalut w rozliczeniach w strefie euro.

Słowem demontaż unii, jaką znamy.

Unia według AfD ma być ograniczona do:

  • wspólnego rynku – uwaga – bardziej zintegrowanego niż teraz,
  • wspólnej ochrony zewnętrznych granic UE,
  • walki z transgraniczną przestępczością,
  • współpracy w dziedzinie obronności, rozwoju technologii, badań naukowych czy ochrony zasobów naturalnych,
  • ochrony „chrześcijańskiego dziedzictwa Europy”.

W innych obszarach integracja miałaby być możliwa dla chętnych, a każde państwo miałoby zagwarantowaną opcję „opt out”, czyli nie brania udziału w takich wspólnotowych inicjatywach. AfD proponuje uchylenie większości obowiązującego obecnie prawa unijnego i albo zmianę traktatową, albo – jeśli zmiana traktatowa nie będzie możliwa – stopniowy demontaż unijnych przepisów i „powrót kompetencji na poziom krajowy”.

Demontaż unii proponowany jest więc pod płaszczykiem „rehabilitacji” państw narodowych i „przywracania” im suwerenności. Program AfD dużo mówi też o Unii, która miałaby być wyrazicielem prawdziwej „woli narodów”. Tymczasem proponowany system zdaje się być bardziej obliczony na osłabienie współpracy państw oraz europejskich standardów i co najwyżej wzmocnienie pozycji Niemiec, bardziej niż na cokolwiek innego.

Niemiecki koszmar PiS, o którym partia ta mówiła przez cały okres rządów Zjednoczonej Prawicy, oskarżając UE o stawanie się „niemieckim superpaństwem”, może się więc dopiero ziścić.

Co zakłada europejski program ESN?

Europejski program grupy ESN zakłada głęboką przebudowę instytucji unijnych. Komisja Europejska miałaby być pozbawiona większości swoich traktatowych uprawnień i ograniczona do roli aparatu administracyjnego działającego na zlecenie państw członkowskich. Taka KE, w przeciwieństwie do tego, jak działa obecnie, nie stałaby więc na straży traktatów, nie miała prawa inicjatywy ustawodawczej ani możliwości nadzorowania przestrzegania europejskiego prawa.

AfD chce też osłabienia roli Parlamentu Europejskiego. Ma on nie być wybierany w wyborach powszechnych, lecz składać się z delegatów wyznaczanych przez parlamenty narodowe. To ma sprawić, że struktura PE będzie dokładnie odzwierciedlać układ sił politycznych w państwach członkowskich, a europosłowie będą pozbawieni części swojej samodzielności.

Poza tym grupa postuluje całkowitą reformę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE miałby być przekształcony w „Europejski Trybunał Arbitrażowy”, czyli międzyrządowy organ rozstrzygania sporów.

Wszystkie te propozycje to znaczące osłabienie ponadnarodowego wymiaru UE, dzięki któremu w wielu obszarach instytucje unijne pełnią funkcję kontrolną i ograniczającą wobec władz krajowych, w ten sposób broniąc interesu obywateli UE.

AfD umieściło w swoim programie także zapis o „pierwszeństwie konstytucji narodowych” nad „wtórnym prawem UE” w tych przypadkach, w których uzna się, że prawo unijne zostało przyjęte „poza zakresem rzeczywistych, podstawowych zadań europejskich”. Z jednej strony to pewna demagogia, bo także obecnie w obszarach, w których UE nie ma kompetencji, nadrzędne wobec (nieistniejącego) prawa UE jest prawo krajowe.

Ale ta zapowiedź to także zapowiedź swego rodzaju resetu prawnego. Wszystkie regulacje europejskie wykraczające poza wspomniane wyżej obszary mają zostać uchylone. Pytanie, czy państwa rządzone przez partie z grupy ESN zamierzają tą zasadę stosować dopiero w momencie, gdy uda im się zreformować UE w zgodzie z tą wizją, czy np. od razu po dojściu do władzy. W tym drugim przypadku byłaby to bowiem zapowiedź rebelii prawnej i obstrukcji działania Unii.

Wolność szkodzenia

Program AfD zakłada też głęboką deregulację warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Europie, a jednocześnie pogłębienie wspólnego europejskiego rynku.

To na tym partiom z grupy zależy najbardziej – na zapewnieniu swobodnego i możliwie niczym nieograniczonego dostępu kapitału do rynków państw członkowskich.

W swoim programie grupa zapowiada likwidację Zielonego Ładu i proponuje zniesienie takich regulacji jak np. REACH (dotyczącej kontroli i ograniczania stosowania substancji chemicznych w celu ochrony zdrowia ludzi i środowiska), MiCA (regulującej rynek kryptowalut i innych kryptoaktywów), a także unijnych przepisów związanych z ESG, nakładających na przedsiębiorstwa obowiązki dotyczące m.in. ograniczania negatywnego wpływu ich działalności na środowisko, prawa człowieka i prawa pracownicze.

Dalej partia sprzeciwia się ograniczeniom dotyczącym samochodów spalinowych i postuluje „neutralność technologiczną” w każdej dziedzinie przemysłu. Czy to produkcji, czy np. energetyce, gdzie państwa miałyby mieć „pełną swobodę w wyborze własnego miksu energetycznego” i w dowolnych proporcjach korzystać z energetyki jądrowej czy paliw kopalnych.

Jednocześnie program partii mówi o ochronie przyrody, ale bez Zielonego Ładu. Grupa dostrzega potrzebę współpracy w ochronie powietrza, rzek, mórz czy różnorodności biologicznej, ale jednocześnie postuluje likwidację lub ograniczenie wielu instrumentów regulacyjnych. Powstaje więc pytanie, jak skutecznie chronić te zasoby wobec niechęci do regulacji.

Jednocześnie grupa w swym manifeście deklaruje, że poza tym wąskim zakresem, w którym przestrzeganie prawa UE będzie obowiązkowe dla wszystkich państw członkowskich, będzie możliwa dalsza integracja dla chcących. Zapewnieniu tego prawa ma służyć... wpisanie do europejskich traktatów prawa do tzw. opt out, czyli rezygnacji z udziału we wspólnotowych inicjatywach.

„Mechanizm opt-out jest skuteczny tylko wtedy, gdy jest zagwarantowany traktatowo i nie może zostać cofnięty według uznania Komisji Europejskiej. Reforma instytucjonalna nada zatem moc prawną temu, czego w istocie wymaga proponowany podział kompetencji” – tłumaczy partia w programie.

Zdaniem grupy tylko dzięki takiej architekturze instytucjonalnej „zakończymy epokę brukselskiego centralizmu i stworzymy fundamenty Europy, którą spajać będą nie regulacje, lecz wolna wola jej narodów”.

"Budujemy wspólny dom, w którym wolność i suwerenność nie są przeciwieństwami, lecz warunkami jego dalszego istnienia” – czytamy w programie.

Dominujący głos Niemiec w strefie euro

Grupa w swoim programie proponuje też głęboką przebudowę systemu finansowego Unii – zarówno jeśli chodzi o sam budżet UE, jak i konstrukcję strefy euro.

AfD chce radykalnego zmniejszenia budżetu UE i ograniczenia unijnych transferów finansowych.

„Należy położyć kres roli Niemiec jako nadmiernie obciążonego płatnika netto, która ukształtowała się na przestrzeni dziesięcioleci!” – czytamy w programie.

Trzy osoby stoją obok siebie na tle niebieskiego baneru grupy Europa Suwerennych Narodów (ESN) z białym symbolem drzewa. Po lewej mężczyzna w ciemnym garniturze, jasnoniebieskiej koszuli, bordowym krawacie i okularach. Pośrodku blondynka z włosami związanymi z tyłu, ubrana w białą marynarkę i koszulę, z naszyjnikiem z pereł. Po prawej mężczyzna w ciemnym garniturze, bordowej kamizelce i czarnym krawacie. Wszyscy trzymają fioletowe broszury zatytułowane „Souveräne Nationen, gemeinsames Europa”.
Od lewej: Alexander Sell, Alice Weidel i René Aust podczas prezentacji programu „Suwerenne narody, wspólna Europa” w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, 21 października 2026 r. Fot. zrzut ekranu, FB.

Grupa sprzeciwia się funkcjonowaniu polityki spójności w obecnym kształcie, bo ta jej zdaniem „ukrywa brak konkurencyjności za pomocą trwałych subsydiów”. „Transfery finansowe, którym nie towarzyszą rygorystyczne, mierzalne zobowiązania oraz reformy strukturalne, utrwalają zależności i dlatego będą blokowane przez niemieckie weto” – zapowiada AfD w programie.

Grupa sprzeciwia się też jakiemukolwiek wspólnemu zadłużaniu państw członkowskich i finansowej solidarności na dotychczasowych zasadach.

Wobec strefy euro ESN domaga się powrotu do twardego egzekwowania kryteriów stabilności z Traktatu z Maastricht, ograniczenia interwencji EBC na wypadek problemów z państw z nadmiernym zadłużeniem czy płynnością finansową oraz stworzenia procedury niewypłacalności państw.

Zamiast ratowania nadmiernie zadłużonych gospodarek możliwe miałoby być bankructwo państw. A także obowiązkowa restrukturyzacja ich zobowiązań, ze stratami ponoszonymi także przez wierzycieli.

Gdyby te zasady obowiązywały w okresie kryzysu finansowego w latach 2008-2013, bardzo możliwe, że przebieg kryzysu byłby dla Grecji, Hiszpanii i Portugalii znacznie bardziej dotkliwy.

W ramach zmian funkcjonowania strefy euro grupa postuluje też powiązanie prawa głosu w Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego (EBC) z wielkością państw. To oznaczałoby więc wzmocnienia siły głosu Niemiec w organie, który podejmuje decyzje o polityce monetarnej strefy euro.

„Ze względu na swoją wagę gospodarczą i finansową Niemcy uzyskają prawa głosu proporcjonalne do ich znaczenia gospodarczego” – zapowiada grupa w programie.

To jeden z najbardziej wymownych elementów programu. Grupa domaga się równej suwerenności państw, ale w zarządzaniu wspólną walutą proponuje nierówny podział wpływów, zależny od siły ekonomicznej.

Zestawiając to z postulatem głębszej integracji rynków finansowych oraz ograniczenia mechanizmów stabilizacyjnych i solidarnościowych w efekcie otrzymujemy sytuację, w której kapitał z silniejszych gospodarek mógłby korzystać z szerokiego dostępu do wspólnego rynku. A słabsze państwa miałyby mniejszy wpływ na politykę pieniężną i mniej instrumentów ochrony przed kryzysami.

Ot, prawdziwie konkurencyjna Europa.

  • Wprowadzenie kryptowalut do rozliczeń międzybankowych w strefie euro. Zdaniem ESN kryptowaluty to „kamień milowy” w rozwoju „wolnego porządku monetarnego”.
  • Utrzymanie dopłat do rolnictwa, ale przeniesienie kontroli nad dopłatami na poziom państw członkowskich. To kolejna niekonsekwencja finansowa: partia chce utrzymać jeden z największych obszarów wspólnych wydatków, jednocześnie postulując radykalne zmniejszenie budżetu Unii.
  • Kontrola migracji i pierwszeństwo decyzji państw na granicach. AfD odrzuca międzynarodowe standardy ochrony praw człowieka, w tym prawo do azylu, i chce, by państwa mogły arbitralnie podejmować decyzje o odmowie wjazdu.
  • Współpraca wojskowa bez europejskiej armii. AfD odrzuca pomysł – jak na razie dość niszowy w Europie – budowy europejskich sił zbrojnych, a popiera wspólne badania, rozwój technologii obronnych, produkcję uzbrojenia i preferowanie europejskich dostawców.
  • Wyłączenie polityki społecznej i podatkowej spod unijnej harmonizacji. AfD sprzeciwia się wypracowywaniu europejskich standardów płacy minimalnej, praw pracowniczych czy rokowań zbiorowych. Systemy podatkowe i zabezpieczenie społeczne mają pozostać w gestii państw. Oznaczałoby to ograniczenie możliwości ustanawiania wspólnych minimalnych standardów ochrony pracowników.
  • Ograniczenie finansowania organizacji pozarządowych i unijnych programów społecznych. AfD zarzuca instytucjom UE wykorzystywanie funduszy do „promowania określonych poglądów” w kwestiach klimatu, płci, rodziny i praw obywatelskich. Chce wycofania programów dotyczących równości czy przeciwdziałania dyskryminacji.
  • Grupa deklaruje „przekazanie państwom pełnej odpowiedzialności za edukację, kulturę i media”. Deklaruje „obronę wolności słowa” oraz „sprzeciw wobec cenzury” i „regulowania wypowiedzi na poziomie europejskim”.
  • Konserwatywna wizja rodziny i tożsamości europejskiej. Grupa definiuje rodzinę jako związek kobiety i mężczyzny z dziećmi, postuluje „ochronę życia od poczęcia do naturalnej śmierci” . Sprzeciwia się gender mainstreamingowi, czyli zasadzie uwzględniania równości kobiet i mężczyzn we wszystkich obszarach polityki publicznej. A także temu, co określa jako „propagandę LGBTQ”.

To klasyczny przekaz sił antyliberalnych: brak poszanowania dla praw człowieka i zasad równości oraz niedyskryminacji ubrany w pozór wolności słowa czy sprzeciwu wobec cenzury.

Unia oligarchów i słabych obywateli

Jak to podsumować? Wydaje się, że grupa ESN chce Europy:

  • zredukowanej do absolutnego minimum, przy czym to minimum zaprojektowane jest tak, by służyć interesom największego kapitału;
  • bezzębnej, czyli takiej, w której na poziomie europejskim nie istnieją żadne kompetencje umożliwiające ograniczanie i rozliczanie władz krajowych;
  • „wolnościowej”, czyli takiej, w której biznes działa niemal bez ograniczeń. Kapitał przepływa swobodnie, praktycznie nie istnieje europejska ochrona konsumentów, praw pracowniczych czy interesów małych graczy;
  • bezwzględnej i antysolidarnościowej, czyli takiej, w której w razie kryzysów państwa członkowskie bankrutują, a najważniejszy głos ws. polityki monetarnej strefy euro ma największa gospodarka czyli Niemcy;
  • antyspołecznej, w której nie istnieją żadne europejskie standardy ochrony socjalnej, praw pracowniczych czy ochrony konsumentów. Społeczeństwo obywatelskie nie dostaje wsparcia z poziomu unijnego.

Unia Europejska według wizji ESN to unia oligarchów, kilku silnych państw i słabych obywateli, czyli w dużym stopniu wszystko to, czym obecna Unia być nie chce. Wydaje się też, że to potencjalne spełnienie wizji PiS, którą ten straszył przez cały okres rządów Zjednoczonej Prawicy. Czyli Unii zdominowanej przez Niemcy, gdzie mniejsze państwa mają nie wiele do powiedzenia.

Alice Weidel nie zostawia bowiem złudzeń. Pytana przez Tobiasza Bocheńskiego na środowym spotkaniu w PE o ten „fundamentalny rozdźwięk” w postrzeganiu Rosji i zapowiadany reset z Moskwą, mówi bez zająknięcia:

„Jeśli na szali będzie leżało bezpieczeństwo partnerów ze wschodu i interes Niemiec, zawsze wybierze to drugie. Przecież silne Niemcy to ”czynnik stabilizujący całą Europę".

A co ze wsparciem dla Ukrainy? Weidel mówi jasno: Niemiec na to nie stać. Po spotkaniu europoseł Alexander Sell, który występował obok Weidel, rzuca jeszcze w odpowiedzi na pytanie polskiego dziennikarza Deutsche Welle: „Polska jest coraz bogatsza. Jak wam tak bardzo zależy, to sami weźcie na siebie wspieranie Ukrainy”.

Na zdjęciu Paulina Pacuła
Paulina Pacuła

Dziennikarka działu politycznego OKO.press. Absolwentka studiów podyplomowych z zakresu nauk o polityce Instytutu Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas, oraz dziennikarstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Stypendystka amerykańskiego programu dla dziennikarzy Central Eastern Journalism Fellowship Program oraz laureatka nagrody im. Leopolda Ungera. Pisze o demokracji, sprawach międzynarodowych i Unii Europejskiej. Publikowała m.in. w Tygodniku Powszechnym, portalu EUobserver, Business Insiderze i Gazecie Wyborczej.

Komentarze