Życie w bombardowanym Kijowie. „Wszystkich nas dawno nie powinno tu być”
— Nastroje w Kijowie są naprawdę fatalne. Pamiętam poprzednie lata 2025 czy 2024, kiedy ludzie byli mniej więcej psychicznie przygotowani na mrozy i przerwy w dostawach prądu. Nikt nie mógł sobie wyobrazić, w jak wiele innych dziedzin naszego życia może jeszcze uderzyć Rosja — przyznaje Olena Myhaszko, dziennikarka z Kijowa.
Od kilku tygodni Rosja zintensyfikowała ataki na ukraińską stolicę, w której mieszka ponad 3 mln ludzi. Rosjanie atakują duże centra logistyczne i magazyny żywności w obwodzie kijowskim, fabryki farmaceutyczne, centra danych oraz infrastrukturę energetyczną i cywilną.
Do terroryzowania mieszkańców ukraińskiej stolicy Rosjanie wykorzystują m.in. drony z napędem odrzutowym, które latają wyżej (na wysokości od 4 do 6 km, a niektóre zaobserwowano nawet na wysokości 10 km) niż zwykłe drony uderzeniowe Shahed i są szybsze (500–700 km/h), co utrudnia ukraińskiej obronie powietrznej ich zestrzeliwanie.
Problemem jest też brak odpowiednich środków do przechwytywania tych dronów. Ponad 10 firm zbrojeniowych pracuje nad rozwiązaniami, które byłyby nie tylko skuteczne, ale też tanie ze względu na trudną sytuację finansową kraju. Potrzeba jednak czasu, aby takie środki przeciwdziałania można było produkować na dużą skalę. Zgodnie z nową taktyką Rosjanie wystrzeliwują drony odrzutowe w małych grupach co kilka godzin, żeby dodatkowo obciążyć ukraińską obronę powietrzną.
Przeczytaj także:
14 godzin alarmu na dobę
W Kijowie trwają wielogodzinne alarmy przeciwlotnicze, podczas których przedsiębiorstwa wstrzymują działalność, a metro nie kursuje, lecz służy wyłącznie jako schron.
Aby rosyjskie ataki nie sparaliżowały funkcjonowania państwa, zwłaszcza jego stolicy, oraz życia mieszkańców, ukraiński rząd na początku września wprowadził dwa rodzaje alarmów: żółty – w razie zagrożenia dronowego – i czerwony – w razie zagrożenia rakietowego lub zmasowanego ataku.
Podczas żółtego alarmu firmy mogą kontynuować pracę, jeśli ich zespoły wyrażą na to zgodę. W praktyce wygląda to jednak różnie: niektóre kawiarnie, placówki pocztowe i przedsiębiorstwa działają, inne wstrzymują pracę podczas alarmów. Według mieszkańców Kijowa wprowadzenie dwóch poziomów zagrożenia w pewnym sensie
ułatwiło codzienne funkcjonowanie, bo nikt już nie wytrzymywał ciągłych alarmów, ale nie poprawiło bezpieczeństwa.
Na przykład w zeszłym tygodniu, 28 września, podczas żółtego alarmu rosyjski dron uderzył w główny budynek Narodowej Akademii Nauk Ukrainy w historycznym centrum Kijowa. Płomienie odcięły pracownikom drogę do wyjścia. Próbowali ratować się z płonącego budynku, uciekając przez okna. Budynek został znacznie uszkodzony. Zginęły dwie osoby, a co najmniej sześć zostało rannych.
— Ironia polega na tym, że żółty poziom wcale nie jest bezpieczniejszy od czerwonego dla mieszkańców, firm czy kierowców. Kilka razy właśnie podczas żółtego alarmu, kiedy centra handlowe, teatry i inne miejsca były otwarte, zdarzały się „przyloty” w budynki i były ofiary. Na przykład niedaleko mojego mieszkania dron uderzył w budynek w środku dnia — mówi OKO.press Olena Myhaszko, dziennikarka i menedżerka ds. mediów z Kijowa.
— To po prostu jest taki teatr bezpieczeństwa, który przynajmniej pozwala wszystkim ważnym instytucjom – od poczty i dużych centrów handlowych po urzędy stanu cywilnego – funkcjonować w mieście. Oczywiście, gdybyśmy wszyscy przestrzegali normalnych, ludzkich zasad bezpieczeństwa, wszystkich nas już dawno nie powinno tu być — dodaje Olena.
Z Oleną rozmawiałam przed zmasowanym rosyjskim atakiem z 7 października, w którym zginęło czterech mieszkańców Kijowa. W całym kraju wskutek rosyjskich ataków tego dnia zginęło 30 osób, a dziesiątki zostały ranne.
— Z jakiegoś powodu przez te ostatnie kilka dni, od 4 do 6 października, syreny prawie nie wyją (niektórzy wiążą to z wizytą kanclerza Niemiec Friedricha Merza) – mówi Olena. Kiedy przez dłuższy czas nie ma alarmów, wiele osób również odczuwa lęk, ponieważ zazwyczaj jest to cisza przed burzą. – Wcześniej pewnego dnia naliczyłam rekordowe 14 godzin alarmu w ciągu doby. Pytanie więc, co z tym zrobić, skoro przez cały ten czas nic nie będzie działać.
Ataki na mosty
W ciągu ostatniego tygodnia rosyjskie drony atakują też mosty łączące prawobrzeżną i lewobrzeżną część Kijowa. Dla mieszkańców lewobrzeżnej części miasta, którzy codziennie dojeżdżają do pracy na drugi brzeg, jest to istotny problem. Kierowcy starają się jak najszybciej przejeżdżać przez mosty, ale zdarzały się dni, kiedy drony uderzały w tę samą przeprawę kilka razy w ciągu dnia.
3 października rano rosyjski dron trafił w Most Północny. Wskutek tego uszkodzona została nawierzchnia drogi i sieć trolejbusowa, a dwie osoby odniosły obrażenia. Następnego dnia odnotowano kolejne uderzenie. Dwie osoby zostały ranne.
Wcześniej, 1 października, rosyjskie drony trzykrotnie zaatakowały Most Południowy, który jest kluczową przeprawą stolicy. Burmistrz miasta Witalij Kłyczko informował, że odnotowano dwa trafienia dronów w pobliżu filarów mostu. W tym czasie przez most przejeżdżał pociąg metra, ale według władz Kijowa udało się uniknąć poważnych uszkodzeń. Oba mosty są ważnymi elementami systemu transportowego ukraińskiej stolicy. Ich zamknięcie powoduje ogromne korki. Według Mykoły Kałasznyka, ministra ds. odbudowy, infrastruktury i transportu Ukrainy, codziennie przez mosty łączące brzegi Dniepru w Kijowie przejeżdża około 600 tys. samochodów.
W związku z nowym zagrożeniem władze lokalne zaktualizowały zasady ruchu na mostach nad Dnieprem podczas alarmu powietrznego. Ograniczenia mają dotyczyć dwóch z sześciu mostów – Podolsko-Woskreseńskiego i Południowego. Ruch będzie tam wstrzymywany przez 15 minut od momentu ogłoszenia alarmu przeciwlotniczego.
Według ekspertów drony odrzutowe, którymi Rosjanie atakują przeprawy, mają głowice o zbyt małej mocy, żeby całkowicie zniszczyć lub poważnie uszkodzić konstrukcję mostów. Jednak ataki powodują wyłączenie przepraw z ruchu na długie godziny. Na czas napraw mosty są zamykane.
Minister Kałasznyk w komentarzu dla Suspilnego zaznaczył, że zniszczenie mostu za pomocą dronów jest niezwykle trudne. Aby jednak zapobiec trafieniom, planuje się wzmocnić ochronę przepraw za pomocą środków obrony przeciwlotniczej. Ministerstwo infrastruktury Ukrainy pracuje nad rozwiązaniami, które zapewnią dodatkową ochronę mostów w Kijowie. Chodzi o zamontowanie na nich siatek przeciwdronowych i innego osprzętu.
Eksperci podkreślają jednak, że największą rolę w obronie mostów odgrywa obrona przeciwlotnicza. Bardzo trudno jest w inny sposób skutecznie osłonić tak duże konstrukcje przed atakami.
Według Kałasznyka w razie poważnych uszkodzeń mostów rozważa się wykorzystanie przepraw pontonowych. Prace przygotowawcze już się rozpoczęły. Budowa może potrwać około trzech miesięcy, a same konstrukcje mają zapewnić przepustowość podobną do mostów.
W ministerstwie omawiają też inne opcje, na przykład budowę szybko montowanych konstrukcji betonowych oraz, w dłuższej perspektywie, tunelu pod Dnieprem. Takie projekty mogą jednak kosztować dziesiątki miliardów hrywien, więc ich realizacja jest możliwa tylko przy wsparciu partnerów.
Kałasznyk podkreśla jednak, że głównym priorytetem pozostaje ochrona mostów i zapobieganie ich zniszczeniu.
„Każdy most ma swój zapas wytrzymałości. A naszym pierwszym zadaniem jest zapewnienie ochrony z powietrza, czym zajmujemy się razem z wojskiem. Czyli w pierwszej kolejności – nie dopuścić do uderzenia. Druga część – zapewnić ochronę. Trzecia – szybka odbudowa. A czwarta – podjęcie decyzji o alternatywnych przeprawach rezerwowych, czyli budowa nowych obiektów alternatywnej infrastruktury mostowej” – podsumował Kałasznyk.
Według Oleny nie jest do końca jasne, dlaczego Rosjanie atakują mosty. — Dronem mostu nie wysadzisz, to oczywiste, ale można stworzyć atmosferę „ludzkiego safari” i pretekst do zablokowania połączeń między dwoma brzegami — mówi.
Dodaje, że zdaniem mieszkańców Kijowa ataki wpisują się w rosyjski plan terroryzowania ludności, który niedawno opisywał „New York Times”. Plan ten przewiduje przede wszystkim ataki na infrastrukturę energetyczną i krytyczną kraju. Celem nowej rosyjskiej kampanii jest „pogrążenie ukraińskich miast w zimnie i ciemności, a ostatecznym celem jest złamanie morale ludzi i sparaliżowanie wysiłku wojennego”. Stolica Ukrainy ma przy tym zostać objęta „szczególną” uwagą.
30 września 2026 r. Rosja rozpoczęła jesienno-zimowe ataki na ukraińską energetykę – wcześniej niż w poprzednich latach. Według ukraińskich władz rakiety i drony uderzyły w dużą elektrownię cieplną i inne obiekty energetyczne w Kijowie. Zniszczenia spowodowały, że po raz pierwszy tej jesieni w stolicy wystąpiły przerwy w dostawie prądu i wody. Zginęło też pięciu cywilów, w tym dziecko.
Jak mówi Olena, wobec apeli Rosji o zawarcie „rozejmu” lub kapitulację wiele osób ma mieszane odczucia. Sytuacji nie sprzyjają afery korupcyjne, które od czasu do czasu wychodzą na jaw dzięki pracy organów antykorupcyjnych oraz niezależnych mediów. A jeśli chodzi wyłącznie o Kijów – jak dodaje Olena – zaskakują również decyzje władz lokalnych, takie jak montowanie nowych szklanych przystanków zamiast budowy porządnego systemu schronów w całym mieście w piątym roku wojny.
W co jeszcze uderzy Rosja?
Oprócz ataków na obiekty energetyczne, infrastrukturę krytyczną, stacje paliw, pociągi czy magazyny rosyjskie drony uderzają też w budynki instytucji naukowych (o czym wspomniano wyżej), zwykłe budynki mieszkalne, placówki medyczne, szkoły oraz przedszkola.
W zeszłym tygodniu, 1 października, w rejonie (dzielnicy) sołomiańskiej w Kijowie rosyjski dron uderzył w budynek szkoły, powodując pożar. W szkole przebywało 104 dzieci oraz pracownicy. Nikt nie ucierpiał. Dzieci wraz z nauczycielami były w schronie.
„Jak tylko usłyszeliśmy alarm, zeszliśmy do schronu. Potem usłyszeliśmy głuchy, głośny huk. Nauczyciel WF-u wyszedł do holu, żeby sprawdzić, co się stało, i zobaczył zniszczenia. Od razu zamknęliśmy drzwi do schronu, zadzwoniliśmy po służby i rodziców. Kiedy Państwowa Służba Ratownicza pozwoliła nam wyjść, wyprowadziliśmy wszystkie dzieci. Jutro będziemy uczyć się zdalnie, a co dalej – zobaczymy” — mówiła w komentarzu dla Suspilnego dyrektorka szkoły Walentyna Czorna. Jak podał portal, uszkodzenia wystąpiły na wysokości trzeciego piętra czterokondygnacyjnego budynku szkoły. Na drugim piętrze znaleziono niezdetonowaną głowicę bojową drona.
To kolejny dowód na to, że w Kijowie nie ma bezpiecznych miejsc. W każdej chwili jego mieszkańcy mogą znaleźć się w niebezpieczeństwie z powodu ataku z powietrza.
— Nastroje w Kijowie są naprawdę fatalne. Pamiętam poprzednie lata, powiedzmy 2025 czy 2024, gdy ludzie byli mniej więcej psychicznie przygotowani na mrozy i przerwy w dostawach prądu, ale wydaje się, że nikt nie mógł sobie wyobrazić, w jak wiele innych dziedzin naszego życia może jeszcze uderzyć Rosja — przyznaje Olena.
– Dzisiaj ludzie nie wiedzą, za co się chwycić: kupować leki, bo atakują magazyny farmaceutyczne; kupować jedzenie, bo krążą też manipulacyjne filmiki, jakoby brakowało go z powodu ataków na magazyny, kupować ciepłe ubrania, EcoFlow [przenośne źródło zasilania – red.], instalować światłowody, zaopatrzyć się w butelki z wodą na wypadek ataku na Kyivwodokanal [przedsiębiorstwo komunalne odpowiedzialne za zaopatrzenie w wodę oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków w Kijowie i okolicznych miejscowościach – red.], kupować benzynę czy coś jeszcze? — mówi Olena.
I dodaje: — Najprawdopodobniej wszystko naraz. Najbardziej frustrujące jest właśnie to, że nie wiadomo, co jeszcze może zostać zniszczone – zwłaszcza po oświadczeniu prezydenta Zełenskiego, że „Putin zrezygnował ze wszystkich zasad”. Ta nieprzewidywalność i brak granic ze strony Rosji budzą największy niepokój.
— Wydawało mi się, że fizycznie poczułam przypływ strachu, kiedy zaczęli ostrzeliwać mosty. Moi znajomi mówili: „Planowaliśmy wyjechać na zimę, ale może nawet tego nie damy rady zrobić”. Dzisiaj jednak administracja miasta opublikowała filmik, na którym widać, jak na mostach montują siatki przeciw dronom — próbuje uspokoić się Olena.
Strach przed zimą
Od kilku miesięcy ukraińskie władze ostrzegają, że w tym roku Ukraińców czeka najtrudniejsza wojenna zima. I chociaż przygotowania do niej rozpoczęły się jeszcze w trakcie poprzedniego sezonu grzewczego, jak pisał w OKO.press Mykhailo Babiichuk, sytuacja w systemie energetycznym w dużej mierze zależy od nowych rosyjskich ataków, miejsc trafień, dostępności rezerwowych źródeł zasilania oraz szybkości napraw.
W ciągu ostatnich dni w Kijowie zdarzały się nawet sześciogodzinne przerwy w dostawie prądu, a 8 października stanęło kijowskie metro. Przy temperaturze 20 st. C, jaka panowała 8 października, kilkugodzinne przerwy w dostawie prądu nie są tragedią, bo ludzie od lat są do nich przyzwyczajeni.
Jak jednak będzie, kiedy temperatury spadną poniżej zera?
Wołodymyr Omelczenko, dyrektor programów energetycznych Centrum Razumkowa, mówił w radiu NV, że Rosjanie usiłują odciąć ukraińską stolicę od reszty Ukrainy.
„W rosyjskich atakach widać niebezpieczną logikę: niszczenie i uszkadzanie dużych źródeł energii w Kijowie i okolicy – Darnyckiej elektrociepłowni, elektrociepłowni TEC-5, TEC-6, Trypilskiej TES – zwiększa zależność regionu od zewnętrznych dostaw prądu. Ataki na stacje wysokiego napięcia dodatkowo ograniczają dopływ energii elektrycznej ze Zjednoczonego Systemu Energetycznego Ukrainy” — powiedział Omelczenko. Chodzi o ogólnokrajową sieć przesyłową energii elektrycznej.
„Połączenie tych ataków stwarza zagrożenie izolacją energetyczną regionu stołecznego: brakuje własnych dostępnych źródeł energii, a możliwości pozyskiwania energii z zewnątrz się kurczą” — dodał.
Według eksperta Rosjanie próbują doprowadzić do sytuacji, w której nawet przy nadwyżkach energii w ukraińskim systemie energetycznym, wynikających z produkcji prądu w elektrowniach jądrowych, nie będzie możliwości przesyłania jej do stolicy i regionu kijowskiego. Jak mówi Omelczenko, celem wroga jest stworzenie „pułapki energetycznej”, ponieważ duże miasta w 70–80 proc. zależą od dostaw energii elektrycznej ze Zjednoczonego Systemu Energetycznego Ukrainy.
Zdaniem eksperta konieczne jest wzmocnienie obrony przeciwlotniczej, aby chronić kluczowe węzły zasilania. Dużą rolę odgrywają również zabezpieczenia inżynieryjne, rezerwowe trasy zasilania oraz wystarczające zapasy sprzętu do awaryjnego przywracania dostaw prądu.
Część mieszkańców Kijowa w obawie, że Rosjanie doprowadzą zimą do katastrofy humanitarnej w stolicy, wyjeżdża za miasto, do innych obwodów Ukrainy lub za granicę.
Mogą o tym świadczyć dane z rynku najmu. Jak pisze portal Bukwy, powołując się na dane ukraińskiego serwisu rynku nieruchomości LUN, w Kijowie w ciągu ostatnich dwóch miesięcy liczba ogłoszeń o wynajmie mieszkań wzrosła o 66 proc. Jednocześnie w miastach na zachodzie Ukrainy – w Czerniowcach, Użhorodzie i Iwano-Frankiwsku – liczba ta spadła o około 60 proc.
„Migrację wewnętrzną faktycznie obserwujemy już od połowy sierpnia. Ludzie szykują się na zimę: zmieniają mieszkania i dzielnice w obrębie stolicy albo przenoszą się do bezpieczniejszych regionów. Wzrost liczby ogłoszeń w Kijowie i spadek w kilku miastach na zachodzie kraju pasują do tych procesów. Jednak na podstawie samych ogłoszeń nie da się ustalić, ile osób się przeprowadziło i z jakich powodów” – wyjaśnia szefowa działu statystyki LUN, Ludmyła Kiriuchina.
Olena mówi, że zostaje w Kijowie.
— Przynajmniej jeśli „nie wyniosą” go ostatecznie pod każdym względem — dodaje od razu. — Mam tu starszych rodziców, którzy potrzebują pomocy i którzy – klasyczna sytuacja – nie chcą wyjeżdżać.
— Jesteśmy mniej więcej przygotowani: w mieszkaniu mamy falownik, dwie stacje ładujące, mój chłopak zamówił butlę gazową o pojemności 18 litrów. Kupił śpiwory, zamówimy też na zapas kilka dużych butelek wody. Mieszkamy teraz na 11. piętrze, więc wydaje nam się, że w naszym przypadku największym problemem nie będą same przerwy w dostawach prądu, lecz to, że bez prądu nie będą działać pompy i może zabraknąć wody, a także to, że będzie zimno.
— Ale nie wykluczam, że może się zdarzyć coś, czego po prostu nie da się przewidzieć — kończy Olena.

Komentarze