Prawda czy fałsz - oko.press

Prawda czy fałsz

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6.     Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    •    koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    •    dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



Tyszka z Kukiz ’15 przeciwko płacy minimalnej, bo „nie da się zadekretować wysokości wynagrodzeń”. Fałsz. Da się

Stanisław Tyszka z Kukiz '15 stwierdził, że podwyższanie pensji minimalnej nie jest drogą do podwyższania płac. Ale taką drogę obrały niemal wszystkie kraje, które uważamy za cywilizowane. Tyszka uważa również, że płace wzrosną, jeśli obniżymy podatki. Ale w krajach, gdzie płace są wyższe, zazwyczaj wyższe są również podatki

Siedem zarzutów, co jeden to bardziej kłamliwy. Dlaczego Adam Bodnar nie podoba się PiS i skrajnej prawicy?

Adam Bodnar jest obiektem zajadłej krytyki ze strony PiS i skrajnej prawicy. Broniąc demokratycznego państwa prawa, praw mniejszości, raportując o łamaniu praw człowieka organizacjom międzynarodowym przeszkadza partii, która chciałaby wyłącznie bronić swoich praw do rządzenia. Ale PiS odpuścił na razie zamach na Bodnara

Niemłodzi, niewykształceni i ze wsi. Taki jest elektorat PiS i rośnie. To demoralizuje władzę i powinno mobilizować opozycję

Marszałek Kuchciński się przechwala, że PiS przybyło młodych wyborców. Ale młodych od wyborów nie przybywa, za to niemłodych owszem. Rośnie też znaczenie ludowego elektoratu - ludzi ze wsi oraz osób mniej wykształconych. Co z tego wynika?

„W tym roku zginęło 12 osób”. Dyrektor Lasów manipuluje śmiercią, by uzasadnić wycinanie Puszczy

Tymczasem w Puszczy w tym roku zginęła jedna osoba - pilarz pracujący przy wycince. I nie spadło na niego zabite przez kornika drzewo, ale zdrowa brzoza. Ta manipulacja śmiercią ma uzasadnić wycinkę Puszczy mimo zakazu Trybunału Sprawiedliwości - bo trzeba chronić ludzi. Nikt w to nie uwierzy. A każdy dzień łamania zakazu będzie sporo kosztować. Nas!

Ulica i zagranica, czyli dlaczego te billboardy wiszą w Polsce? Wyjaśnienia PiS jak z kiepskiego kabaretu

Agresywna kampania billboardowa, która ma popsuć sędziowską reputację i tym samym uzasadnić odebranie sądom niezależności, jest przedstawiana przez PiS jako robota bezpartyjnych fachowców, która ma poprawić wizerunek Polski na świecie. To już nawet nie jest kłamstwo, to jakaś makabryczna groteska, zmyślenie, aberracja. Jak to w ogóle nazwać?

Gliński: „Mieszkanie plus jak pomysły przedwojennej PPS”. Nie, naprawdę nie. To pomysł z kapitalistycznej, a nie socjalistycznej bajki

Ideą przedwojennej lewicy była przede wszystkim samoorganizacja społeczna, a nie budowanie mieszkań przez państwo. Polecamy zresztą profesorowi Glińskiemu lekturę „programu radomskiego” PPS z 1937 roku. Takim językiem wrogości wobec kapitalizmu dziś nie posługuje się nawet partia „Razem”. PiS i PPS mają wspólne tylko dwie litery w nazwie, panie profesorze.

Biuro Analiz Sejmowych pisze nieprawdę. Niemcy wypłacili już Polsce 2,5 miliarda euro, a nie 600 milionów marek

Niemcy wypłacili polskim obywatelom 600 mln marek odszkodowań. To mniej niż 1 proc. tego, co dostali poszkodowani z krajów Europy Zachodniej, USA i Izraela - twierdzi Biuro Analiz Sejmowych. To nieprawda. Historyk, prof. Krzysztof Ruchniewicz, sprawdził wyliczenia sejmowych prawników. Publikujemy jego analizę

Kaczyński: “Polska była wyspą wolności i tolerancji”. OKO.press: Nie była

Podczas “miesięcznicy smoleńskiej” 10 września Jarosław Kaczyński powiedział, że “pozostaniemy i będziemy tą wyspą wolności, tolerancji, tego wszystkiego, co tak silnie było obecne w naszej historii”. Sprawdzamy, jak to naprawdę z tolerancją było w polskiej historii

Wicepremier Gliński gotów pójść do więzienia z obrońcami demokracji. Podwójny szczyt hipokryzji

Gliński zakłada się, że nikt z obrońców demokracji w Polsce nie pójdzie do więzienia, a jeśli to wicepremier pójdzie razem z nim. Ta wzruszająca do łez deklaracja jest podwójną manipulacją. Ma dowodzić, że minister jest heroicznym wręcz demokratą (a z pozarządówką i kulturą postępuje raczej jak satrapa) oraz że demokracja nie jest w Polsce zagrożona (a jest)

Nie Akcja Demokracja, ale Aktion Demokratie. „Wiadomości” i „GP” tropią niemiecki spisek. Lisicki też krytykuje w TVP, ale twierdzi, że tylko „ogólnie”

"Wiadomości" TVP atakują Akcję Demokrację - organizatora lipcowych Łańcuchów Światła w obronie sądów. TVP zarzuca Fundacji brak transparentności finansowej, a jednocześnie przyjmowanie pieniędzy od instytucji niemieckich, o czym wie ze strony AD. W "Wiadomościach" z krytyką fundacji wystąpił Paweł Lisicki, ale tłumaczy OKO.press, że mówił "tak ogólnie"

Według min. Rafalskiej miejsce kobiet jest w domu. „Niższy wiek emerytalny dla nich to przywrócenie kapitału opiekuńczego”

Takie podejście minister Rafalskiej zdejmuje z państwa odpowiedzialność za stworzenie wydolnego systemu opiekuńczego - dla najmłodszych, najstarszych, a także dla osób z niepełnosprawnościami i przewlekle chorych. Tę rolę mają pełnić kobiety. Z nimi Rafalska utożsamia "kapitał opiekuńczy" rodziny. Dla ministra Morawieckiego to wręcz "ukłon w stronę kobiet"

Najbardziej szkodzą nam zanieczyszczenia z transportu? Minister Tchórzewski myli się jak zwykle

Jeśli chodzi o zanieczyszczenie powietrza, to "medialnie najbardziej szkodliwy jest węgiel, w rzeczywistości najbardziej szkodliwa zdrowotnie jest emisja z transportu" - mówił minister energii Krzysztof Tchórzewski podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy. Minister mija się z prawdą i rzeczywistością. Ma to zresztą w zwyczaju

Szyszko nie poniesie odpowiedzialności za rzeź bażantów. Eksperci: to nie było polowanie, to był nielegalny ubój

Minister środowiska Jan Szyszko nie poniesie konsekwencji prawnych za udział w rzezi bażantów w OHZ Grodno 11 lutego 2017 roku. Prokuratura nie wszczęła postępowania, o które zabiegały organizacje ekologiczne, a sąd przyznał jej rację. Wymiar sprawiedliwości pominął, że w świetle polskiego prawa to w ogóle nie było polowanie

Manipulacje i pomówienia w raporcie Ordo Iuris, czyli skok na Fundusze Norweskie. Fundacja im. Batorego odpowiada

Według Ordo Iuris dotychczasowe wydatkowanie środków norweskich dyskryminuje: małżeństwa, rodziny wielodzietne, "osoby w prenatalnej fazie rozwoju", "praktykujących chrześcijan" i mniejsze ośrodki - a wspiera "niebezpiecznie dla porządku konstytucyjnego mniejszości seksualne i "Warszawę". Fundacja Batorego obala te przekłamania jedno po drugim

Tomaszewski: „Ekolodzy łamią prawo”. OKO.press: Nie, to Lasy Państwowe łamią prawo wycinając Puszczę

"Protestujący łamią prawo w Puszczy Białowieskiej" - mówi dyrektor Lasów Państwowych Konrad Tomaszewski. Ale to jego przedsiębiorstwo łamie prawo nie respektując wezwania Trybunału Sprawiedliwości UE do zatrzymania wycinki. Zapewnienia, że Lasy jedynie dbają o bezpieczeństwo publiczne, nie wytrzymują konfrontacji z rzeczywistością